2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi

2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi Yıl:2017  Sayı: 2  Alan: Kongre

Dilek SARPKAYA GÜDER, Gülşen VURAL, Mesut YALVAÇ
DOĞUMA HAZIRLIK EĞİTİMİNİN ANNE VE YENİDOĞANIN DOĞUM SONUÇLARINA ETKİSİ
 
Amaç: Hemşirelerin bağımsız olarak gerçekleştirebileceği doğum öncesi eğitim hizmetlerinin önemli bir bileşeni doğuma hazırlık eğitimleridir. Doğuma hazırlık eğitimlerinin başlıca amaçları; gebeyi doğum deneyimine hazırlamak, doğumdaki bakıma ilişkin bilgilendirmek, gebenin doğumda ağrıyla baş edebilmesi için farmakolojik ve farmakolojik olmayan yöntemleri kullanabilmesine yardımcı olmak, kadınlara olumlu sağlık alışkanlıkları kazandırmak, aşırı anksiyeteyi azaltmak, gebelik ve doğuma bağlı gelişen rahatsızlıkları azaltmak ve çiftlerin doğum deneyiminden memnun olmalarını sağlamaktır. Doğuma hazırlık eğitimlerinin doğum deneyimi ve doğum sonuçlarına etkisi üzerine ilişkin yapılmış çalışmalar sınırlıdır. Ayrıca Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde doğum öncesi eğitimleri henüz sistemli ve programlı şekilde özel ve devlet hastanelerinde yürütülmeye başlanmamıştır. Araştırma, primipar kadınlara verilen hamile pilatesi destekli doğuma hazırlık eğitiminin anne ve yenidoğanın doğum sonuçlarına etkisini saptamak amacı ile yapılmıştır. Materyal-Metod: Araştırma, yarı-deneysel ve ileriye dönük tiptedir. Çalışmada belgesel kaynak analizi yöntemi, betimleme yöntemi, istatistiksel yöntemler, örnekleme yöntemi ve karşılaştırma yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 27.02.2015-01.03.2016 tarihleri arasında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde yer alan bir hastanesinin antenatal polikliniğine başvuran primipar kadınlar, örneklemini ise 54 deney ve 54 kontrol olmak üzere 108 kadın oluşturmuştur. Deney ve kontrol grubunun örneklem seçim kriterleri; 18-35 yaş aralığında olma, 28 ve 32. gebelik haftalarında olma, tek fetüse sahip olma, gebelik komplikasyonu veya sistemik hastalığa sahip olmama, düzenli olarak bir spor veya hamile pilatesi yapmama ve NEU Hastanesinde 37-42. gebelik haftaları arasında doğum yapmış olma olarak belirlenmiştir. Ayırca deney grubu için doğuma hazırlık eğitiminin teorik kısmının tamamını ve hamile pilatesi seanslarının en az 75%’ini (6 hafta) tamamlamış olması kriteri aranmıştır. Örneklem büyüklüğü, daha önceden yapılmış araştırma bulguları temel alınarak öngörülen istatistiksel gücü 80% ve anlamlılık düzeyi (alfa) 5% ile toplam 102-116 kadın olarak hesaplanmıştır. Deney grubu 8 haftalık karma bir yöntemden oluşan doğuma hazırlık eğitimine tabi tutulmuş, kontrol grubuna herhangi bir müdahale yapılmamıştır. Veriler, tanıtıcı bilgileri içeren veri toplama formu, doğum sonuçlarına ilişkin veri toplama formu ve Vizual Analog Skalası aracılığıyla araştırmacı tarafından yüz yüze görüşülerek toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler bilgisayar ortamında Statistical Package for Social Sciences (SPSS) for Windows 17.0 istatistik paket programında yüzdelik, ortalama hesaplaması, Fisher Exact, Pearson Ki Kare ve Mann-Whitney U önemlilik testleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Deney ve kontrol grubundaki kadınların tümünün evli, deney grubunun yaş ortalamasının 28.05±2.91, kontrol grubunun ise 28.00±3.69’dur (p>0.05). Deney grubundaki kadınların 61.1%’i, kontrol grubunun ise 59.3%’ü üniversite mezunudur (p>0.05). Deney grubunda yer alan kadınlar kontrol grubuna göre doğumda daha fazla destek aldığını, doğum ağrısı için daha fazla baş etme tekniği kullandığını, doğum sürecinde daha az sorun yaşayıp doğum deneyiminden daha fazla memnun kaldıklarını ifade etmiştir (p<0.05). Deney grubunda vajinal doğum yapan kadın oranı %31.5, kontrol grubunda ise %13.0 olarak belirlenmiştir (p<0.05). Deney grubunda yer alan ve vajinal doğum yapan kadınların ortalama doğum süresince hissettikleri ağrının ortalaması 10 üzerinden 7.58 iken, kontrol grubunda 9.28 olarak bulunmuştur. Deney grubunun kontrol grubuna göre, doğum şekli, sezaryenin planlı olma durumu, doğum süresince hissedilen ağrı şiddeti, yenidoğanın apgar skoru ile kilosu ve yenidoğanda sorun gelişmeme durumunun olumlu yönde etkilendiği belirlenmiştir (p<0.05). Ayrıca deney grubunda yer alan kadınlar kontrol grubuna göre bebekleri ile ilk temaslarını daha erken zamanda gerçekleştirmiş ve daha erken emzirmeye başlamıştır (p<0.05). Çalışmada deney ve kontrol grubu arasında, doğumun başlangıcı, doğumun zamanı, doğumda yapılan müdahaleler, doğumun süresi ve doğum sırasında sorun gelişme durumu bakımından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p>0.05). Tartışma ve Sonuç: Hem deney hem de kontrol grubunda sezaryen sıklığı yüksek saptanmıştır. Hamile pilatesi destekli doğuma hazırlık eğitiminin doğum ağrısını azalttığı, vajinal doğum sayısını, yenidoğanın apgar skorunu ve kilosunu arttırdığı bulunmuştur. Dünyada doğum öncesi eğitimler çoğunlukla hemşireler tarafından verilmektedir. Doğum öncesi eğitim hizmetlerinin yaygınlaştırılması ile anne ve yenidoğanın doğum sonuçları olumlu yönde etkilenebilecektir. Kuzey Kıbrıs’ta rutin antenatal bakım hizmetleri içinde doğuma hazırlık eğitimlerinin devlet ve özel hastanelerde, özel kliniklerde sistemli ve programlı şekilde yürütülmeye başlanması ve hemşire/ebelerin bu konudaki farkındalığının arttırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Primipar, Doğum Öncesi Eğitim, Pilates, Doğum Sonuçları


 


Keywords: