2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi

2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi Yıl:2017  Sayı: 2  Alan: Kongre

İlknur GÖKŞİN, Sultan AYAZ ALKAYA
PROGRESİF GEVŞEME EGZERSİZLERİNİN DOĞUM SONU YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ
 
Giriş: Doğum sonu dönem, doğum eylemi sona erdikten sonra başlayan ve altı hafta süren, anne için fizyolojik ve anatomik değişikliklerin olmasının yanı sıra ailede fiziksel, sosyal ve duygusal değişimlerin meydana geldiği yeni rol ve sorumlulukların öğrenildiği bir süreçtir. Bu dönemde sorunların çoğu ilk günlerde ortaya çıkmakta ve sorunlar altı haftadan bir yıla kadar değişen sürelerde devam etmektedir. Kadınlarda doğum sonu dönemde görülen uykusuzluk, yorgunluk, bulantı, anksiyete ve seksüel problemler, eş ile ilişkilerde yaşanan sorunlar uyku durumunda bozulmaya ve yorgunluğa neden olmakta dolayısıyla da kadının yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilmektedir. Literatürde de, kadınlarda doğum sonu dönemdeki yaşam kalitesinin düşük veya orta düzeyde olduğu görülmektedir. Gebelik ve doğum sonu dönemde sağlık eğitimi, egzersiz ve gevşeme gibi nonfarmakolojik yöntemlerin doğum sonu dönemde görülen semptomları azalttığı ve yaşam kalitesini arttırdığı saptanmıştır. Bu nonfarmakolojik yöntemlerden biri olan progresif gevşeme egzersizleri (PGE) pek çok hastalık semptomunun kontrolü için zihinsel süreçleri ve davranışı değiştirmede yaygın olarak kullanılan terapötik bir yöntemdir ve hemşirelik uygulamalarında da yer almaktadır. Progresif gevşeme egzersizleri insan vücudundaki büyük kas gruplarının (elle başlayan, ayakla biten kas grupları) bilinçli olarak gerilmesini ve gevşetilmesini içermektedir. Literatürde PGE’nin farklı hasta grubunda ve farklı semptomlar üzerine etkisinin incelendiği çalışmalar bulunmaktadır. Ancak, PGE’nin doğum sonu yaşam kalitesine etkisini inceleyen çalışmaya ulaşılamamıştır. PGE’nin, doğum sonu dönemde uygulanmasının bu dönemde yaşanabilecek fiziksel ve psikolojik problemlerle başedebilme gücünü ve iyilik halini arttırabileceği ayrıca iyileşme sürecini hızlandırarak yaşam kalitesini olumlu yönde etkileyebileceği düşünülmektedir. Amaç: Bu araştırma; PGE’nin doğum sonu dönemde kadınların yaşam kalitesi düzeyine etkisini belirlemek amacı ile yapılmıştır. Kapsam: Araştırmanın evrenini, bir üniversitenin eğitim ve araştırma hastanesi lohusa servisindeki vajinal doğum yapan primipar kadınlar oluşturmuştur. Müdahale grubuna 30, kontrol grubuna 30 kadın dahil edilmiştir. Araştırma 10 ay sürmüştür. Sınırlılıklar: Araştırma örneklemine özel hastanede doğum yapan kadınların alınmaması ve araştırmanın tek hastanede yürütülmesi araştırmanın sınırlılığıdır. Yöntem: Bu çalışma Aksaray Üniversitesi, İnsan Araştırmaları Etik Kurulu tarafından 23.09.2016 Tarih ve 2016/33 Kararı ile geçekleştirilmiştir. Veriler, anket formu ve Doğum Sonu Yaşam Kalitesi Ölçeği (DSYKÖ) ile toplanmıştır. Kadınlar müdahale ve kontrol grubuna kura yöntemi ile randomize edilmiştir. Müdahale grubuna progresif gevşeme egzersizleri uygulanmıştır. Müdahale grubuna doğum sonu ikinci ve altıncı haftanın sonunda olmak üzere iki ev ziyareti yapılmıştır. İlk ziyaretten sonra, kadınlardan dört hafta boyunca ve haftada üç kez progresif gevşeme egzersizlerini düzenli olarak uygulamaları istenmiştir. Uygulama süresince araştırmacı tarafından kadınlar ile haftada iki kez telefon görüşmesi yapılmış ve uygulamanın devamlılığı takip edilmiştir. Kontrol grubuna herhangi bir müdahalede bulunulmamış, doğumdan sonraki ikinci ve altıncı haftada yapılan ev ziyareti ile doğum sonu yaşam kalitesi değerlendirilmiştir. Araştırmanın verileri SPSS 23.0 istatistik programı ile değerlendirilmiştir. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde sayı, yüzdelik, ortalama, standart sapma gibi tanımlayıcı istatistikler kullanılmıştır. Kategorik veriler ki kare testi ile karşılaştırılmıştır. Nicel değişkenlerde gruplar arası fark iki ortalama arasındaki farkın anlamlılık testi ile, gruplar arası PGE öncesi ve sonrası farklılık Varyans Analizi (ANOVA) ile değerlendirilmiştir. Araştırma için Aksaray Üniversitesi İnsan Araştırmaları Etik Kurulu’ndan (2016/26) ve Aksaray İli Kamu Hastaneler Birliği Genel Sekreterliği’nden (33527579/799) yazılı izin alınmıştır. Bulgular: Müdahale ve kontrol grubunda yer alan kadınlar arasında yaş, öğrenim durumu, çalışma durumu gibi özellikler açısından anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p>0.05). Müdahale grubundaki DSYKÖ ön test-son test puan ortalamasının sırasıyla 24.43±4.58 ve 26.07±4.58 olduğu; son test ortalama puanında istatistiksel olarak anlamlı bir yükselme olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Kontrol grubundaki DSYKÖ ön test-son test puan ortalamasının sırasıyla 23.29±4.37 ve 21.99±5.58 olduğu, son test puan ortalamasında istatistiksel olarak anlamlı bir azalma olduğu saptanmıştır (p<0.05). Müdahale ve kontrol grubundaki kadınların progresif gevşeme egzersizleri öncesinde puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark olmadığı (p>0.05) ve progresif gevşeme egzersizleri sonrasında gruplar arasındaki farkın anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0.05). Sonuç: Progresif gevşeme egzersizlerinin doğum sonu yaşam kalitesini arttırmada etkili olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Doğum Sonu Dönem, Progresif Gevşeme Egzersizleri, Yaşam Kalitesi


 


Keywords: