2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi

2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi Yıl:2017  Sayı: 2  Alan: Kongre

Feride TAŞKIN YILMAZ, Azime KARAKOÇ KUMSAR, Gülbahtiyar DEMİREL
OBEZ EVLİ KADINLARDA BEDEN ALGISININ CİNSEL YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ
 
Cinsellik ile ilişkili fiziksel, emosyonel, mental ve sosyal iyilik hali olarak tanımlanan cinsel sağlık, tüm yaş gruplarındaki bireylerin kişisel sağlığının önemli ve pozitif bir boyutu olarak değerlendirilmektedir (Edwards and Coleman, 2004:189). Günümüzde kadınlarda erkeklere göre cinsel sağlıkta bozulma sıklığının daha fazla olduğu belirtilmektedir (Yaylali et al, 2010:221). Yaşam süreci boyunca insan cinselliğini ve cinsel sağlığını, kronik hastalıklar ve genitoüriner problemler gibi fizyolojik sorunlar, psikolojik bozukluklar ile sosyodemografik değişkenler gibi pek çok faktör etkileyebilmektedir (Pujols et al, 2010:906). Literatürde, fazla kilo ve obezite (Sarwer et al, 2015:504) ile olumsuz beden algısının cinsel yaşam kalitesini önemli ölçüde bozduğu belirtilmektedir (Yamamiya et al, 2006:421). Kadınlarda beden algısı, beden bölümlerinden memnuniyeti, bedenin büyüklüğü ya da ağırlığına yönelik endişeleri ile eşinin ve ya başkalarının önünde bedeninden hoşnut olma durumlarını içermektedir (Pujols et al, 2010:907). Özellikle batı kültüründe, kadın bedeninin erkeklere göre daha çok nesnelleştirilmesi (Wiederman, 2000:61), fiziksel çekiciliğe önem verilmesi, inceliğin vurgulaması, obez bireylerin damgalanması gibi durumlar kadınlarda ve obez bireylerde beden hoşnutsuzluğuna neden olabilmektedir (Schwartz and Brownell, 2004:43). Kadınlarda kilo endişesini de içeren beden algısı, fiziksel kondüsyon, cinsel çekicilik ve cinsel aktivite esnasında beden hakkındaki düşünceler cinsel doyumu etkileyebilmektedir (Pujols et al, 2010:906). Amaç: Araştırma, obez evli kadınlarda beden algısının cinsel yaşam kalitesine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Kapsam: Tanımlayıcı ve karşılaştırmalı olarak yapılan araştırmanın evrenini 01 Eylül – 30 Aralık 2016 tarihleri arasında İç Anadolu Bölgesinde bulunan bir ilin Halk Sağlığı Birimine bağlı 22 farklı Aile Sağlığı Merkezi’ne aşılama, doğum kontrol, enjeksiyon gibi nedenlerle başvuran 18 yaş üzeri 718 evli kadın oluşturmuştur. Obeziteye neden olabilecek herhangi bir metabolik hastalığı olmayan, cinsel yaşamı aktif olan, sözel iletişim engeli bulunmayan, yeterli bilişsel düzeye sahip ve çalışmaya katılmayı kabul eden 583 kadın çalışma örneklemine alınmıştır. Araştırma 227 (%38.9) normal kilolu, 166 (%28.5) fazla kilolu ve 190 (%32.6) obez kadın ile gerçekleştirilmiştir. Sınırlıklar: Çalışma grubunun küçük olması, örneklem seçiminde kadınların gelişimsel özelliklerinin dikkate alınmaması sonuçların genellemesinde güçlük yaratabilir. Ayrıca kadınların beden algısı ve cinsel yaşam kalitesi konusunda elde edilen bilgileri öz bildirimlerine dayalı olup veri toplama formları ile sınırlıdır. Yöntem: Veriler birey tanılama formu, Beden Algısı Ölçeği ve Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği-Kadın kullanılarak elde edilmiştir. Beden Algısı Ölçeği, Hovardaoğlu (1990) tarafından geçerlilik ve güvenilirliği yapılmış olup 40 madde içermekte ve her bir madde bir organ ya da bedenin bir bölümü (kol, bacak, yüz gibi) ya da bir işlevi (cinsel faaliyet düzeyi gibi) ile ilgilidir. Ölçeğin toplam puanı 40 ile 200 arasında değişmekte olup, alınan puanın yüksekliği bedenine ilişkin doyum düzeyinin yüksekliğini göstermektedir. Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği-Kadın ise, Tuğut ve Gölbaşı (2010) tarafından geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmış olup 18 maddeden oluşmaktadır. Ölçekten alınabilecek puan aralığı 18-108 arasında değişmekte, alınan puanın yüksek olması cinsel yaşam kalitesinin iyi olduğunu göstermektedir. Çalışmadan elde edilen veriler, SPSS 23.0 paket programında yorumlanmıştır. İstatistiksel değerlendirmede, ortalama, standart sapma, yüzdelik dağılım, ki kare testi, kappa tutarlılık ölçümü, tek yönlü ANOVA, Pearson korelasyon analizi ve aşamalı çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma için bir üniversitenin etik kurulundan (Karar no: 2015-356) yazılı izin alınmıştır. Bulgular: Kadınların yaş ortalaması 35.48±8.66 (min:20, max:55) yıl olup %33.6’sı ortaöğretim mezunudur. Katılımcıların %82.2’sinin en az bir çocuğu bulunduğu, %70.3’ünün herhangi bir işte çalışmadığı belirlenmiştir. Kadınların %19.2’si hala sigara içmekte olup %17.3’ü doktor tarafından tanı konulan en az bir kronik hastalığının bulunduğunu ve %12.9’u menapoz döneminde olduğunu ifade etmiştir. Beden kitle indeksi sınıflamasına göre obez kadınların %17.4’ünün kendini fazla kilolu olarak değerlendirdiği tespit edilmiştir. Katılımcıların gerçek beden kitle indeksi sınıflandırması ile beden ağırlığı algısı arasında zayıf düzeyde uyumlu tutarlılık saptanmıştır (K=0.28, p=0.000). Obez kadınların (146.63±30.06), fazla kilolu (149.49±22.72) ve normal kilolu (156.16±20.97) kadınlara göre beden algılarının daha düşük olduğu belirlenmiştir (p<0.01). Benzer şekilde obez kadınların cinsel yaşam kalitesi puan ortalamasının (79.69±15.19), fazla kilolu (81.27±79.69) ve normal kilolu (87.78±15.81) kadınlara göre daha düşük olduğu saptanmıştır (p<0.01). Tüm gruplarda beden algısının cinsel yaşam kalitesi üzerine pozitif yönde etkisi olduğu belirlenmiştir (p<0.01). Aynı zamanda beden algısının cinsel yaşam kalitesi üzerinde anlamlı bir yordayıcı olduğu, kadınların beden algılarının tek başına cinsel yaşam kalitesine ilişkin toplam varyantsın yaklaşık %15’ini açıkladığı tespit edilmiştir (R=0.38, R2=0.15, F=98.464, p= 0.000). Sonuç: Obez evli kadınlarda bedene ilişkin doyum düzeyi ve cinsel yaşam kalitesi düşüktür. Normal kilolu, fazla kilolu ve obez evli kadınlarda olumlu beden algısı geliştikçe cinsel yaşam kalitesi yükselmektedir. Bu bağlamda sağlık profesyonellerine, özellikle fazla kilolu ve obez kadınlarda gelişebilecek ya da var olan sağlık sorunlarına ek olarak ortaya çıkabilecek cinsel sağlık sorunlarını belirlemesi ve uygun girişimler planlaması, doğru beden ağırlığı ve obezitenin önlenmesine yönelik eğitim ve danışmanlık uygulamalarını yaygınlaştırması önerilmektedir. Ayrıca beden algısının cinsel sağlığa etkisini ortaya koymak açısından daha büyük örneklem ile daha derinlemesine ve prospektif çalışmaların yapılması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Beden Algısı, Cinsellik, Cinsel Yaşam Kalitesi, Obezite, Kadın


 


Keywords: