2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi

2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi Yıl:2017  Sayı: 2  Alan: Kongre

İlknur GÖKŞİN, Fügen ÖZCANARSLAN
DİSFONKSİYONEL İŞEMESİ OLAN 8-12 YAŞ GRUBU ÇOCUKLARDA ÜROTERAPİ VE HEMŞİRELİK EĞİTİMİNİN YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ
 
Çocuklarda yaygın olarak görülen disfonksiyonel işeme; uygun tedavi edilmediği durumda veziko üreteral reflüye, böbrek yetmezliğine, üriner sistem enfeksiyonlarına, bunun yanında hastalıklarının oluşturduğu semptomların bir sonucu olarak suçlanma, depresyon, sosyal ilişkilerde gerileme ve benlik saygısında azalma, düşük özgüven ve psikolojik baskı gibi problemlere yol açarak yaşam kalitesini olumsuz etkilemektedir. Disfonsiyonel işemede uygulanan tedavi seçenekleri arasında farmakolojik tedavi, üroterapi (davranış tedavisi) ile yapılan pelvik taban kasları eğitimi, biofeedback terapisi yer almaktadır. Amaç: Bu prospektif klinik çalışma; üroterapinin ve hemşirelik eğitiminin disfonksiyonel işemesi olan 8-12 yaş grubu çocukların yaşam kalitesine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Kapsam: Araştırmanın evrenini, bir üniversite hastanesinin çocuk cerrahisi anabilim dalının ürodinami ve üroterapi birimindeki disfonksiyonel işeme tanısı alan 8-12 yaş grubundaki çocuklar oluşturmuştur. Örneklemi ise herhangi bir nörolojik hastalık tanısı almayan, bilinen veya fizik muayenede saptanmış sistemik hastalığı veya bulgusu olmayan ve araştırmaya katılmaya istekli olan 25 çocuk oluşturmuştur. Veriler Ekim 2010-Nisan 2011 tarihleri arasındaki toplanmıştır. Sınırlılıklar: Araştırma verilerinin tek bir birimden toplanması araştırmanın sınırlılığıdır. Yöntem: Bu çalışma Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Sayı: B.30.2CİC.0.H1.00/3463 Tarih: 24.09.2010 Kurum İzni alınarak gerçekleştirilmiştir. Veriler, çocuk ve aile değerlendirme formu ve Çocuklar İçin Genel Amaçlı Sağlıkla İlgili Yaşam Kalitesi Ölçeği (Kid-KINDL) ile elde edilmiştir. Araştırmaya katılan çocuklar ve aileleri ile ön görüşme yapılmış ve veri toplama formları uygulanmıştır. Ardından çocuklar ve ailelerine davranış tedavisi ve biofeedbackten oluşan üroterapi eğitimi verilmiş, 6 hafta süresince haftada bir ve 10 dakika süren, çocukların pelvik taban kaslarını doğru ve etkin kullanmasını öğretmeye yönelik olarak pelvik taban elektromiyografik biofeedback yöntemi ile uygulanan pelvik taban kas egzersiz eğitimi ürodinami ünitesinde verilmiştir. Davranış tedavisinde; çocuğa işerken pelvik tabanı rahatlatıcı en uygun pozisyon öğretilmiş ve işerken kendini rahat bırakması gerektiği, gevşeme için ıslık çalması, şarkı söylemesi ya da sayı sayması önerilmiştir, çocuğun işedikten 5-10 dakika sonra tekrar tuvalete gitmesinin yani ikili işemenin, mesanede kalan idrarın boşaltılması açısından gerekliliği, işeme ve dışkılama sonrasında perine temizliği anlatılmıştır. Biofeedback eğitiminde; çocuklara, disfonksiyonel işeme hastalığı, işeme sırasındaki normal süreçler ve pelvik tabanın fonksiyonları yaşına uygun olarak anlatılmış, eksternal anal sfinkterin yanına saat 3 ve 9 hizalarına ve uyluk bölgesi üzerine yüzeyel pediatrik elektrotlar yerleştirilmiş, çocuklar üroflowmetri klozetine oturtulmuş, elektrotlarından ekrana ulaşan sfinkter elektromiyografi dalga oluşumu durağan oluncaya kadar hareket etmeden ve idrarını yapmadan kalması söylenmiş, elektromiyografi elektrotları ile pelvik taban kaslarının aktivitesi ekrana yansıtılmıştır. Çocuklar kendisini kastığı zaman bilgisayara konan oyundaki balığın yükseldiği, gevşettiği zaman balığın yere indiği gösterilmiş daha sonra sadece balığı yükselt veya indir komutları verilerek pelvik taban kaslarını kullanması sağlanmıştır. Biofeedback yöntemi ile pelvik taban kas egzersiz eğitimi 6 hafta süresince haftada bir gün 10 dakika olarak uygulanmıştır. Her seansta çocuklar düzenli olarak izlenmiş ve günlük yaşamlarında egzersize devam etmeleri konusunda sözlü olarak desteklenmiştir. Çocuklara evlerinde günde iki kez 10’ar dakika sürecek şekilde, kasma esnasında içlerinden yavaş yavaş 10’a kadar saymaları ardından birkaç saniye idrar ve gaitalarını tuttukları kasları kasmaları sonra tekrar gevşeyip 10 saniye sayıp tekrar kasmaları istenmiştir. Biofeedback tedavisinin bitiminden sonraki üç ay süresince çocuklar ile ayda bir kez telefon görüşmesi yapılmış, egzersize devam edip etmedikleri, uygulama ile ilgili sorunlarının olup olmadığı sorulmuş ve egzersize devam etmeleri konusunda motive edilmişlerdir. Üçüncü ayın sonunda Kid-KINDL ölçeği üroterapi biriminde ikinci kez çocuklarla yüz yüze görüşülerek tekrarlanmıştır. Araştırmanın uygulanabilmesi için kurum izni ve çocukların velilerinden yazılı onam alınmıştır. Veriler, SPSS 11.5 istatistik programı ile analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde sayı ve yüzde dağılımı, ki-kare, Wilcoxon İşaretli Sıralar testleri ile Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan çocukların %60’ nın kız ve %40’ının erkek olduğu, yaş ortalamasının 10.0±1.36 yıl olduğu, çocukların %68’inin 8-9 yaş grubunda olduğu belirlenmiştir. Çocukların %52’sinin anne yaşının 35 yaş ve üzerinde olduğu, %44’ünün annesinin ilköğretim mezunu olduğu, %84’ünün annesinin gelir getiren bir işte çalışmadığı, %56’sının ise gelir durumunu orta olarak ifade ettiği saptanmıştır. Çocukların üroterapi ve hemşirelik eğitimi öncesi ve sonrasına ait toplam yaşam kalitesi puan ortalamasının sırasıyla 62.1±8.6 ve 79.0±9.3 olduğu, ön test ve son test puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılığın olduğu belirlenmiştir (Z=-4.132, p=0.000). Üroterapi ve hemşirelik eğitimi öncesi ve sonrasına ait toplam yaşam kalitesi öntest-sontest puan ortalamasının kız çocuklarında sırasıyla 63.4±8.3 ve 79.2±9.9 olduğu, erkek çocuklarının ise sırasıyla 60.3±9.2 ve 78.6±8.8 olduğu saptanmıştır. Cinsiyete ve yaş gruplarına göre yaşam kalitesi ön test ve son test puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılığın olduğu belirlenmiştir (p<0.001). Sonuç: Araştırmanın sonucunda, disfonksiyonel işemeli çocukların tedavisinde üroterapi ve beraberinde verilen hemşirelik eğitiminin çocuğun hastalığının düzelmesinde ve yaşam kalitesinin artmasında etkili olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Disfonksiyonel İşeme, Çocuklar, Üroterapi, Yaşam Kalitesi, Hemşirelik


 


Keywords: