2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi

2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi Yıl:2017  Sayı: 2  Alan: Kongre

Semra KARACA, Gül ÜNSAL BARLAS, Esen ÖNGÜN, Yüksel Can ÖZ, Gülçin KORKMAZ
GAZETELERDE BULUNAN KADINA YÖNELİK ŞİDDET HABERLERİNİN İNCELENMESİ
 
Tüm dünyada ve Türkiye’de önemli sosyal sorunlardan biri olan kadına yönelik şiddet, cinsiyet ayrımcılığına dayalı bir insan hakları ihlalidir. Kavram olarak ise, kadının kişiliği ve varlığına yönelik fiziksel ve duygusal güç kullanımı olarak tanımlanmaktadır. Kadınlar ülke, etnik köken, sınıf, din, ekonomik ve/veya sosyal statü gözetmeksizin, toplumsal cinsiyete dayalı şiddete maruz kalmaktadır (Giden, 2012:12). Şiddet türü toplumdan topluma farklılık gösterse de aile içinde ve dışında kadına yönelik şiddetin coğrafi sınır, ekonomik gelişmişlik, öğretim düzeyine bakılmaksızın bütün toplumlarda son derece yaygın olduğu bilinmektedir. Medyaya yansıyan şiddet haberleri farklı şekillerde ifade bulmaktadır. Ağırlıkla fiziksel şiddet vakaları olmak üzere, şiddetin sorunlu bir anlatı ile medyada yer alması, gündelik yaşamda sıklıkla deneyimlenen fakat medyada yer vermeye değer görülmeyen “sıradan şiddet” olaylarının önemsizleştirilmesi ve kamu vicdanında yer bulmaması gibi sorunlar medyadaki şiddet haberlerine dair temel sorunlardandır (Bahar, 2010:182). İletişim teknolojisindeki hızlı gelişmeler sonucunda kitle iletişim araçlarının çok yaygın olarak tüketilmesi, toplumları etkisi altına alması, kitle iletişim araçlarının bireylerin yaşamları üzerindeki önemini giderek daha fazla arttırmaktadır. Kitle iletişim araçları ile medyayı takip eden bireyler, bu araçlar vasıtasıyla sunulan haberlerdeki dil ve üsluptan etkilenmekte ve bilgi, kanaat, tutum, duygu ve davranışlarında değişimler oluşabilmektedir (Gökulu ve Hosta, 2013:1847; Arslan, 2006:4). Kazalar, ölüm haberleri, kavgalar, tartışmalar, aşklar, iktidar mücadeleleri, geçim derdi vb... konulu haberler, insanlara içinde yaşadığı gerçekliğin değerlerini, değerleri tehdit edenleri, normal ve anormal olan arasındaki ayrımı, kabul edilebilir olan ve kabul edilemez olanlar arasındaki ayrımı, sınırları ve gücün mücadele tarzlarını göstermektedir (İnci, 2013: 288). Gazetelerin gerçekliği şekillendirmede önemli bir role ve güce sahip olduğu göz önüne alındığında, kadına yönelik şiddet haberlerinin sunumu ve üslubunun toplum üzerinde bu haberleri kanıksama ve normalleştirme eğiliminin kadına yönelik şiddetin artmasında çok önemli bir yere sahip olduğu düşünülebilir. Amaç: Bu araştırma gazetelerde yayımlanan kadına yönelik şiddet haberlerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Kapsam: Araştırmada, 01.01.2013 ile 31.12.2016 tarihleri arasında yayınlanan, tirajı 100.000’in üzerinde olan ve arşivlerine internet aracılığıyla ulaşılabilen 10 gazete incelendi. Bu gazetelerde yer alan kadın şiddeti haberleri ‘kadına şiddet’, ‘kadın cinayeti’, ‘namus ve töre cinayeti’, ‘eş şiddeti’, ‘kadın kurban’ anahtar kelimeleri kullanılarak tarandı. Bu araştırmanın örneklemini Türkiye’de meydana gelen 478 kadına yönelik şiddet haberi oluşturdu. Sınırlılıklar: Araştırmanın sınırlılıkları, internet üzerinden sınırlı sayıda gazeteye ulaşılabilmesi ve 100.000’in üzerinde gazete sayısının yetersiz olmasıdır. Yöntem: Araştırma retrospekif olarak yapıldı. Bu araştırma için taramalar, 4 – 10 Ocak 2017 tarihleri arasında internet aracılığıyla yapıldı. 01.01.2013 ile 31.12.2016 tarihleri arasında yayımlanan haftalık tirajı 100.000’in üzerinde olan 14 gazete Google arama motoru ile incelendi. Bu gazetelerden arşivlerine internet aracılığı ile ulaşılabilen ve erişimi ücretsiz olan 10 gazetede ( Hürriyet, Posta, Sabah, Sözcü, Habertürk, Milliyet, Takvim, Türkiye, Vatan, Star); “kadına şiddet, kadın cinayeti, namus ve töre cinayeti, eş şiddeti, kadın kurban” anahtar kelimeleri kullanılarak tarama yapıldı. Yapılan tarama sonucunda 949 gazete haberinden 770 kadına yönelik şiddet haberi çalışmanın evrenini oluşturdu. İncelenen 770 haberden 179’u kadına yönelik şiddet ile ilişkili olmaması, 143’ünün aynı haber olması, 121 haberde şiddeti uygulayan ve şiddet mağduru kadın ile ilgili sosyodemografik verilere yer verilmemiş olması ve 18 haberin incelenen tarihlerden önce gerçekleşmiş olması nedeni ile çıkartıldı ve 478 kadına yönelik şiddet haberi örneklemi oluşturdu. Haberlerde yer alan verileri toplamak için araştırmacılar tarafından veri çekme formu oluşturuldu. Veriler tanımlayıcı istatistiksel analizler ile değerlendirildi. Bu araştırma için Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü’ nden 21.06.2016 tarih ve 49 protokol no’ lu etik kurul onayı alındı. Bulgular: Yayımlanan haberlerde yer alan şiddet uygulanan 478 kadının yaş ortalaması 29.36±14.8 (min=12, max=92) olup, %56,3'ü evlidir. Kadınların %49,8’inin eşleri tarafından şiddete uğradıkları, %88,5’inin fiziksel şiddete maruz kaldıkları, en fazla haberin %25,9 oranında Marmara Bölgesi’nde ve en çok haberin % 42,1 oranında 2016 yılında yayımlandığı, 2013-1016 yılları arasında şiddet sonucunda kadınların %62,6 (n=299)’sının hayatını kaybetmiş olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Bu çalışmanın bulgularına göre; kadınlar en çok fiziksel şiddete maruz kalmakta, en çok eşleri tarafından şiddet görmekte ve büyük çoğunluğunun hayatını kaybettiği görülmektedir. Her toplumda her türlü ayrımcılığa karşın erkek ve kadın ilişkisi insanlığın devamı için gereklidir ve şiddetin önlenmesi açısından medya önemli bir sorumluluk taşımaktadır. Bu bağlamda kadına yönelik şiddetin önlenmesine katkı sağlayabilecek en yaygın ve güçlü iletişim araçlarından biri olan medyanın, kadın haklarına, insan onuruna duyarlı haberler yapabilmelerinin ve medyada yer alan haberlerin bu sorumluluk açısından denetlenmesi önerilebilir.

Anahtar Kelimeler: Kadına Şiddet, Gazete, Haber


 


Keywords: