2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi

2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi Yıl:2017  Sayı: 2  Alan: Kongre

Pınar SERÇEKUŞ, Okan VARDAR, Hatice BAŞKALE
KANSER HASTALARININ KAYGILARINI DEĞERLENDİRME ÖLÇEĞİNİN (ASSESSMENT OF SURVIVOR CONCERNS) TÜRKÇE GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI
 
Giriş: Kanser, dünyanın birçok yerinde olduğu gibi ülkemiz için de önemli bir sağlık sorunudur. Literatürde kanser tanısı alan hastaların yaşam deneyimlerine yönelik çalışmalar bulunmaktadır. Bu çalışmalarda kanser hastalarının hastalık sürecinde çeşitli zorluklar yaşadıkları ve sağlık personeli tarafından desteklenme ihtiyaçlarının olduğu gösterilmiştir. Yaşanan zorlukların yanı sıra kanser hastalarının tedavinin üstesinden gelememe ya da hastalığın tekrar etmesine yönelik endişeler yaşadığı da bilinmektedir. Bu anlamda hastaların yaşadıkları endişenin değerlendirilmesini sağlayan, kısa sürede uygulanabilen, pratik bir ölçüm aracına ihtiyaç bulunmaktadır. Ülkemizde kanser hastalarının endişelerinin değerlendirilmesine yönelik bir ölçme aracına rastlanamamıştır. Geçerlik ve güvenirliğinin yapılması planlanan Kanser Hastalarının Kaygılarını Değerlendirme Ölçeği, Gotay ve Pagano tarafından 2007 yılında, kanser hastalarında, kanserin tekrarlamasına ve genel sağlığa yönelik korkuyu değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, “hiç” ve “çok fazla” olarak değerlendirilen 4 lü likert tipi bir ölçek olup, çok kısa sürede uygulanabilmektedir. Amaç: Bu araştırma, kanser tanısı almış ve kemoterapi tedavisi görmekte olan bireylerde; Kanser Hastalarının Kaygılarını Değerlendirme Ölçeğini Türkçeye uyarlamak, geçerlik ve güvenirliğini değerlendirmek amacıyla yapılmış metodolojik bir çalışmadır. Kapsam: Araştırmanın örneklemini Denizli Pamukkale Üniversitesi Hastanesi Fahri Gökşin Onkoloji Birimi Kemoterapi Ünitesine kemoterapi tedavisi almaya gelen, en az ilköğretim mezunu, 18 yaş üstü ve kanser tanısı almış, araştırmaya katılmayı kabul eden 150 hasta oluşturmaktadır. Yöntem: Veri toplamak amacıyla Tanıtıcı Bilgi Formu, 20 maddeden oluşan 4’lü likert Sürekli Kaygı Ölçeği ve toplam 5 maddeden ve 2 alt ölçekten oluşan 4’lü likert Kanser Hastalarının Kaygılarını Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmaya 150 kişi dahil edilmiştir. Katılımcılardan 40 tanesi ile 4 hafta sonra bir kez daha görüşülmüş ve bu kişilere “tekrar test” amacıyla Kanser Hastalarının Kaygılarını Değerlendirme Ölçeği bir kez daha uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS 22.0 programı kullanılarak bilgisayar ortamında analiz edilmiştir. Araştırmanın istatistiği açıklayıcı faktör analizi, güvenirlik analizi, test tekrar test analizi, korelasyon analizi ve paired samples t testi kullanılarak yapılmıştır. Ayrıca paralel form güvenirliği için Sürekli Kaygı Ölçeği ile Kanser Hastalarının Kaygılarını Değerlendirme Ölçeği toplam puan ortalamaları arasındaki korelasyon hesaplanmıştır. Çalışmanın yapılabilmesi için kurumlardan yazılı izinler, katılımcılardan sözlü ve yazılı onam alınmıştır. Ayrıca Pamukkale Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan 31.05.2016 tarih ve 11 sayılı kurum izni alınmıştır. Bulgular: Katılımcıların çoğunluğu 41-57 yaş aralığında, bayan, evli, ilköğretim mezunu olup, herhangi bir işte çalışmamaktadır. Hastalar meslek grubu bazında ele alındığında çoğunluğun emekli olduğu ve yine önemli bir kısmının ekonomik durumlarını gelir gidere denk şeklinde ifade ettikleri bulunmuştur. Katılımcıların %37,3’ü meme, %23,3’ü akciğer %18’i kolon, %15,3’ü diğer ve %6’sı jinekolojik kanser tanısı almıştır. Kanser Hastalarının Kaygılarını Değerlendirme Ölçeğinin yapı geçerliğini ve faktör analizine uygunluğunu ölçmek için Kaiser-Meyer-Olkin ve Bartlett analizi yapılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi sonuçlarına göre faktör yüklerinin ve açıklanan varyansın yeterli düzeyde olduğu saptanmıştır. KMO katsayısı 0,73 ve Bartlett testi sonucu X2 =197,763, p=0,000 bulunmuştur. Ölçeğin cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı 0.77’dir. Güvenilirlik analizi sonuçlarına göre iç tutarlılık katsayısının oldukça güvenilir olduğu, ölçeğin her bir maddesinin ölçeği temsil ettiği, madde-toplam puan korelasyonu doğrultusunda ölçeğin her bir maddesinin kullanılabilir güvenilirlikte olduğu bulunmuştur. 4 hafta sonra 40 hasta üzerinde yapılan uygulamada, test tekrar test korelasyon katsayısı r=0.70 ve p=0,000 bulunarak pozitif yönde anlamlı bir istatistik elde edilmiştir. Sonuç: Kanser Hastalarının Kaygılarını Değerlendirme Ölçeğinin Türk kanser hastaları üzerinde kullanılabileceği ve geçerli-güvenilir bir ölçek olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kanser, Kaygı, Ölçek, Geçerlik ve Güvenirlik


 


Keywords: