2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi

2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi Yıl:2017  Sayı: 2  Alan: Kongre

Resmiye ÖZDİLEK, Anahit COŞKUN, Nafiye DUTUCU
OBEZİTE, KADINLARIN KORUYUCU SAĞLIK UYGULAMALARINA KATILIMLARINDA BİR ENGEL Mİ?
 
Öz: Giriş: Obezite, tüm dünyada giderek artan oranı nedeniyle önemli bir halk sağlığı sorunu olarak kabul edilmektedir. Pek çok sağlık riski ile ilişkilendirilen obezite, kadınlarda kanser oluşumunda önemli bir risk oluşturmaktadır. Kadının kanser ve jinekolojik sorunlar açısından koruyucu sağlık uygulamalarını içeren mamografi, Pap-smear, jinekolojik muayene, kolorektal kanser taraması için gaitada gizli kan bakılması gibi uygulamaları yaptırması erken tanı ve tedavi başarısı açısından önemlidir. Ancak ne yazık ki obesite varlığı, kadının kaygı, korku yaşaması ve kiloları nedeniyle eleştiri alabilirim düşüncesi ile koruyucu sağlık hizmeti almada önemli bir engel oluşturmaktadır. Literatürde Beden Kitle İndeksi (BKI) ile bazı sağlık uygulamalarını yaptırma sıklığı arasında negatif ilişki bildiren çalışmalar mevcuttur. Kadınların koruyucu sağlık uygulamalarına katılımları; sosyo-ekonomik, kültürel, sağlık güvencesi, ırk, öğrenim durumu gibi değişkenlerden etkilenmekle birlikte obezitenin başlı başına bir engel olduğunu ortaya koyan çalışmalar bulunmaktadır. Kadın sağlığı alanında çalışan hemşire/ebeler, tüm kadınların sağlık bakım hizmetlerine eşit biçimde ulaşabilmesini sağlayacak, kanser tarama oranını ve bakım hizmet kalitesini artırabilecek potansiyele sahip önemli bir sağlık disiplin üyesidir. Bu hedeflere ulaşabilmek için hemşire/ebelerin obezite açısından yüksek riskli grupları tanılayabilmesi ve sağlık bakım sisteminde karşılaşılabilecekleri güçlükleri öngörmesi gerekmektedir. Amaç: Bu araştırma, obezitenin kadınların koruyucu sağlık uygulamalarına katılımları ile ilişkisinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Kapsam: Yapılan bu araştırmanın evrenini Kocaeli’de bir Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı 18 yaş üzeri kadınlar oluşturmuştur. Örneklem büyüklüğünün hesaplaması için yapılan power analizde %90 güven aralığında örneklem büyüklüğü bir grup için 94 (n:94) olarak belirlenmiştir. Araştırmanın örneklemini Beden Kitle İndeksi (BKİ) ≥30 olan 94 kadın ile BKİ ≤30 olan 94 kadın oluşturmuştur. Araştırma örneklem tamamlanana kadar 3 ay sürdürülmüştür. Yöntem: Veriler, araştırmacılar tarafından literatür bilgisine dayanarak hazırlanan 20 sorudan oluşan anket formu ile toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS 20 istatistik programı ile analiz edilmiştir. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Varyans analizi (ANOVA), Ki-kare testleri kullanılmıştır. Bu araştırma için Kocaeli Üniversitesi Etik kurulundan yazılı izin (KOU KAEK 2016/11) alınmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalamalarının 42,06 (sd:10,55) olduğu, %33’ünün ilkokul mezunu olduğu, %64,9’unun gelir-gider durumlarını birbirine eşit olarak bildirdiği belirlenmiştir. Obez kadınların beden kitle indeksi (BKI) ortalaması 34,51, normal kilolu kadınların BKI ortalaması 25,05 olarak belirlenmiştir. Çalışma grubunu oluşturan obez kadınlar (BKI ≥30) ile normal kilolu kadınlar (BKI ≤30) arasında yaş, öğrenim durumu ve ekonomik durum değişkenleri açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamıştır. Koruyucu sağlık uygulamalarından Pap-smear testi yaptırma oranı (p:,03: x2:4,40), mamografi yaptırma oranı (p:,04: x2:4,07) obez kadınlarda normal kilolu kadınlara göre anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Normal kilolu kadınların, koruyucu sağlık uygulamalarından Pap-smear testi, mamografi, kemik yoğunluğu analizi, klinik meme muayenesi, meme ultrasonu uygulamalarının her birini gerek görmediği için yaptırmama oranı obez kadınlardan daha yüksek ve istatistiksel olarak anlamlıdır (p‹,05). Sosyo-demografik değişkenler ile koruyucu sağlık uygulamalarına katılım arasında istatistiksel olarak anlamlılık belirlenmemiştir.Sonuç: Çalışma bulgularına göre, beden kitle indeksi değişkeninin koruyucu sağlık uygulamalarına katılım durumu üzerine etkili olduğu söylenebilir. Beden kitle indeksi normal aralıkta olan kadınların koruyucu sağlık uygulamalarına obez kadınlara oranla daha az yaptırıyor olması dikkate değer bir bulgudur. Aynı şekilde koruyucu sağlık uygulamalarına katılmama nedeni olarak, bahsi geçen testleri gerekli görmeme normal kilolu kadınlarda obez kadınlardan daha yüksektir.

Anahtar Kelimeler: Koruyucu Sağlık Uygulamaları, Kadın Sağlığı, Obezite


 


Keywords: