2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi

2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi Yıl:2017  Sayı: 2  Alan: Kongre

Rabia GÖRÜCÜ, Pelin ÜLKER, Işıl IŞIK ANDSOY
ÇOCUKLARDA AMELİYAT ÖNCESİ DÖNEMİN İKSİRİ: OYUN
 
Hasta olmak ya da hastaneye yatmak çocukların yaşamını derinden etkileyen süreçlerdir. Çocuğun hastalık nedeniyle hastanede yatması gelişiminde bilişsel, sosyal-duygusal, fiziksel ve psikoseksüel etkilere neden olabilmektedir. Özellikle ameliyat öncesi süreç, çocuğun endişe duyduğu bir dönemdir. Bu dönemde travmatize olan çocuk normalde yapabildiği birçok şeyi yapmakta sorunlar yaşayabilmekte, okuma becerilerinde, sözel iletişiminde aksaklıklar ortaya çıkabilmektedir. Hasta çocuklar öfke, kızgınlık, kaygı gibi duygular da yaşayabilmektedirler. Yapılan çalışmalarda hastaneye yatış sonrası çocuklarda; gece yatmaya giderken ve yemek yerken huysuzluk yapma, huzursuzluk, gece yatağını ıslatma, ayrılık anksiyetesi, ebeveyne aşırı bağlanma, kendi başına yapabileceği işler için yardıma gereksinim duyma, yeni ortam/kişi ve eşyalardan korkma, huysuzluk nöbetleri, doktor/hemşire ve hastane korkusu, karanlık korkusu, kötü rüyalar görme ve ağlayarak uyanma, dışkılamada düzensizlik, uykusuzluk, iştahsızlık, ebeveyne karşı agresif davranışlar, cinsel organıyla oynamada artma, oyuncakları ile evde hastane ortamını anlatan oyunlar oynama, hayali arkadaş ile oynama gibi durumların görüldüğü belirlenmiştir. Çocuklara uygun ve yeterli ameliyat öncesi hazırlığın yapılmaması, çocuğun korku ve endişelerini arttırır, uyku sorunları, iştahsızlık, güvensizlik, girişimleri reddetme gibi sorunlar yaşanmasına yol açmaktadır. Bu durumda çocuğun yaşı, gelişim dönemi özellikleri, çocuk ve ebeveynin bireysel özellikleri dikkate alınarak hazırlanan ameliyat öncesi hazırlık programı ve uygulanacak destek programlarının olması önerilmektedir. Bu destek programları çocuğun duygusal, sosyal ve fiziksel olmak üzere tüm gelişim alanlarına uygun tedavi ve bakım hizmetleri almasına yardımcı olmakta, aile ve hasta çocuğun ameliyat öncesi/sırası/sonrası anksiyete düzeyini ve ameliyat sonrası süreçte görülen komplikasyonları azaltmakta, bakım ve tedavi sürecine katılmasını ve taburculuk sonrası evde bakımını sağlamaktadır. Amaç: Bu derlemede hasta çocukların hastane yaşantısı ve ameliyat süreçlerinden etkilenme durumlarını açıklamak ve bu etkileri azaltmada oyunun rolünü ortaya koymak amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışmanın konusu ile ilgili literatür taraması yapılmıştır. Bulgular: Son yıllarda çocuk gelişimi ve hemşirelik alanlarında yapılan araştırmalar çocukların ağrının ve anksiyetesinin giderilmesinde farmakolojik tedavinin yanı sıra nonfarmakolojik yaklaşımların kullanılmasını önermektedir. Anksiyete ve ağrının giderilmesinde pozisyon değiştirme, kanguru bakımı, refleksoloji, masaj, müzik, dikkati başka yöne çekme, meditasyon, oyun gibi birçok nonfarmakolojik yöntem kullanılabilmektedir. Oyun çocuğun dünyasıdır. Çocuk oyununun içinde hayatı taklit ve prova etmektedir. Bu nedenle hasta çocukların hayatında var olan hastane, hastalık, doktor, ameliyat gibi kavramlar da çocukların oyunları içinde mutlaka yer almalıdır. John Jopkins Hastanesi Çocuk Merkezi’nde yürütülen çalışmalar içinde çocuk ve gençlerin fiziksel ile sosyal gelişimlerinin sağlık sorunları nedeniyle etkilenmesini önlemek amacıyla oyun içerikli pek çok çalışma yer almaktadır. 2-6 yaş grubu çocuklarda yapılan deneysel çalışmada; ameliyat öncesi çocuklara uygulanan oyun programının, çocuklarda ameliyat sonrası görülen davranış problemlerini azalttığı belirtilmiştir. 5-12 yaş grubu ameliyat olacak çocuklarla yapılan deneysel çalışmada; bekleme odasında en az 15 dakika oyun oynanması ile çocukların anksiyetelerinin azaldığı belirlenmiştir. Anaokullarındaki çocuklarla yapılan başka bir çalışmada; hastaneye yatmadan önce oyuncaklardan oluşan bir alan varlığının anksiyete ve korkuları azalttığı görülmüştür. Hastanede yatan çocukların anksiyetesini azaltmaya yönelik yaşına uygun terapötik oyun ve oyuncaklar önerilmektedir. Bunlar; hastane ve ameliyathane ziyaretleri, ameliyat ve anestezi ile ilgili filmler, hikaye kitapları, bebekler, kuklalar gibi hayali oyun materyalleri, evcil hayvanlar, yaratıcı ve rahatlatıcı oyun malzemeleri, bloklar, dramatizasyon, hastane palyoçaları, resim yaptırma ve gerçek tıbbi araçlar ile oynamadır. Sonuç: Sonuç olarak oyunun cerrahi girişim geçirecek olan çocuğun anksiyete, korku ve endişesini azaltmada ve çocuğun olumlu hastane deneyimi yaşamasında etkili bir yöntem olduğu söylenebilir. Bu nedenle çocuk gelişimci ve hemşirenin de içinde olduğu sağlık profesyonellerinden oluşan ekip yaklaşımının benimsenmesi, cerrahi girişim geçirecek çocuğun bakım gereksinimlerinin karşılanmasında oyuna yer verilmesi ve hemşirelerin çocukların gelişimsel özelliklerine göre oyun tekniklerine yönelik eğitim alması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Hasta Çocuk, Ameliyat, Cerrahi, Oyun


 


Keywords: