2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi

2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi Yıl:2017  Sayı: 2  Alan: Kongre

Hatice YILDIZ, Bahar BOYACI
POSTPARTUM DÖNEMDE ANNELERİN TABURCULUK ÖNCESİ YENİDOĞAN BAKIMINA İLİŞKİN BİLGİ DÜZEYLERİ VE GEREKSİNİMLERİ
 
Doğum sonu dönemde annenin yaşadığı fizyolojik ve psikolojik değişikliklere uyum sağlaması, annelik rolü, bebeğini kabullenmesi ve eve gittiğinde kendine ve bebeğine bakabilmesi için gerekli bilgi ve becerileri kazanması gerekir. Bu dönemde annenin ve bebeğin bakımına yönelik gereksinimlerinin belirlenmesi ve bu gereksinimler doğrultusunda bakım, eğitim ve danışmanlık hizmetlerinin verilmesi önemlidir. Anneler tarafından bebeklerine sunulan bakım, onların yenidoğan bakımına ilişkin bilgi ve deneyimlerine bağlıdır. Ebe ve hemşireler annelerin yenidoğana yönelik bilgi ve bakım becerileri gereksinimlerini değerlendirip bu konuda gerekli bilgi ve desteği sağladıklarında, annenin annelik rolüne uyumlarını kolaylaştırmakta ve yenidoğan dönemde sık karşılaşılan sağlık sorunların azalmasına da yardımcı olmaktadırlar. Taburculuk öncesi annelerin yenidoğan bakımı hakkında bilgi eksikliklerinin ve eğitim gereksinimlerinin belirlenmesinin kliniklerde bu annelere danışmanlık hizmeti vermekle sorumlu olan ebe/hemşirelerin yenidoğan bakımına ilişkin eğitim içerik ve önceliklerini belirlemesine katkı sağlayacağı düşülmektedir. Amaç: Bu araştırma, postpartum dönemdeki annelerin taburculuk öncesi yenidoğan bebeğin bakımına ilişkin bilgi düzeylerini ve gereksinimlerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Kapsam: Araştırmanın evrenini 2016 yılında Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesinde gerçekleşen doğumlar oluşturmuştur (N=1140). Örneklem sayısı evreni bilinen örneklem yöntemi ile belirlenmiş ve 288 anne örneklemi oluşturmuştur. Araştırmanın verileri 1 Nisan-1 Ağustos 2017 tarihleri arasında toplanmıştır. Sınırlıklar: Araştırma tek bir kurumda gerçekleştirilmiş ve verilerin güvenilirliği görüşmecilerin verdiği bilgiler ile sınırlıdır. Yöntem: Araştırmanın verileri, literatürden faydalanılarak araştırmacılar tarafından hazırlanan, tanıtıcı bilgiler ve yenidoğan bakımına ilişkin bilgi sorularını içeren anket formu kullanılarak yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Tanıtıcı bilgiler bölümünde annelerin sosyodemografik özellikleri, antenatal bakım alma, yenidoğan bakımına ilişkin eğitim alma ile ilgili sekiz soru yer almaktadır. Formun yenidoğan bakımı konusunda bilgi düzeyine yönelik bölümünde yenidoğan beslenmesi, hijyen/göbek bakımı, yenidoğan güvenliği ve tehlike işaretlerini içeren 34 soru bulunmaktadır. Toplam 42 sorudan oluşan anket formu için alanında uzman 10 öğretim elemanından uzman görüşü alınmıştır. Katılımcılara araştırma öncesi araştırmanın amacı, kimler tarafından yapıldığı, kişisel bilgilerinin saklı kalacağı açıklanmış ve yazılı onamları alınmıştır. Her bir soru için doğru yanıtlara “1”, yanlış yanıtlara “0” puan verilmiş, puanlar toplandıktan sonra madde sayısına bölünerek 10 ile çarpılmış, toplam bilgi ve dört alt konuda 0-10 arasında puan elde edilmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS 18 istatistik programı ile analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde, tanımlayıcı istatistik olarak sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma kullanılmıştır. İki bağımsız grup arasında niceliksel sürekli verilerin karşılaştırılmasında (bilgi puanları) t-testi, ikiden fazla bağımsız grup arasında niceliksel sürekli verilerin karşılaştırılmasında tek yönlü (Oneway) Anova testi kullanılmıştır. Anova testi sonrasında fark bulunan gruplarda tamamlayıcı post-hoc analizi olarak Tukey testi kullanılmıştır. Yenidoğan bakım bilgi düzeyi üzerine etkisi olan bağımsız değişkenler çoklu regresyon (bacward yöntemi) analizi ile değerlendirilmiştir. Önemlilik düzeyi p<.05 kabul edilmiştir. Bu araştırma için Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Etik Kurulu ve Aydın Kamu Hastaneler Birliği Genel Sekreterliği Sayı:25305691-605.01 Tarih: 31.03.2017 kurum izni alınmıştır. Bulgular: Katılımcıların %55.2’si 20-30 yaş arası, %52,4’ü ilköğretim mezunu, %79,2’si ev hanımı, %39,6’sı primipardır. Annelerin % 76’sı bir sağlık kuruluşunda takip edilmiş, %21,9’u yenidoğan bakımı konusunda bir sağlık kuruluşundan eğitim almıştır. Katılımcıların %10,8’i yenidoğan bakımında güçlük yaşayacağını düşünmektedir. Annelerin yenidoğan bakımıyla ilgili en çok banyo yaptırma ve emzirme konusunda güçlük yaşayacaklarını düşündükleri belirlenmiştir. Taburcu olmadan önce yenidoğan bakımıyla ilgili hangi konuda bilgi almak istedikleri sorusuna yanıt veren katılımcılardan hem multipar hem de primipar annelerin en çok emzirme konusunda (%36) bilgi almak istedikleri görülürken, ikinci sırada multipar annelerin aşılama ve izlemi (%9), primipar annelerin ise banyo yaptırma ve hijyen konusunda (%18,4) bilgi istedikleri belirlenmiştir. Katılımcıların yenidoğan bakımı konusundaki ortalama bilgi puanları 7,17±1,80 (min-max puan:0-10) olarak bulunmuştur. Annelerin bilgi puan ortalamaları en düşük yenidoğan beslenmesi (6,85±2,35) en yüksek ise yenidoğanda tehlike işaretleri (8,20±2,17) alanında olduğu belirlenmiştir. Yenidoğan bakım bilgisi toplam puan üzerine annenin kaçıncı çocuğa sahip olduğu ve eğitim düzeyinin etkili olduğu (p<.05), anne yaşı, gebelikte bir sağlık kurumunda takip olması ve yenidoğan bakımı konusunda eğitim alma durumunun etkili olmadığı (p>.05) bulunmuştur. Sonuç: Bu çalışmada annelerin eğitim düzeyi ve sahip oldukları çocuk sayısının yenidoğan bakımı konusunda bilgi düzeylerini etkilediği ve katılımcıların yenidoğan bakımı konusunda bilgi düzeylerinin yeterli olduğu bulunmuştur. Ayrıca sahip oldukları çocuk sayısı kaç olursa olsun annelerin en çok bilgi alma ihtiyacı duyduğu konunun yenidoğan beslenmesi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Yenidoğan, Yenidoğan Bakımı, Bilgi Düzeyi, Postpartum Dönem


 


Keywords: