2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi

2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi Yıl:2017  Sayı: 2  Alan: Kongre

Seda KURT, Hatice KAHYAOĞLU SÜT, Burcu KÜÇÜKKAYA
JİNEKOLOJİK VE MEME KANSERLİ HASTALARDA TAMAMLAYICI VE ALTERNATİF TEDAVİ YÖNTEMLERİ KULLANIMI
 
Tamamlayıcı ve alternatif tedavi (TAT) uygulamaları onkoloji hastalarında palyatif ve destekleyici bakımın önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Kanser hastaları; fiziksel ve emosyonel iyilik halini devam ettirmek, tedavi olmak ve/veya tedaviye destek olmak, tedavinin yan etkilerini azaltmak, bu etkilerle baş etmek, kanserin tekrarlamasını önlemek, konvansiyonel tedaviler yerine kullanmak amacıyla ya da son çare olarak TAT uygulamalarına başvurmaktadır. Kanser hastalarının TAT uygulamalarına başvurmaları nedeniyle, sağlık bakım profesyonellerinin ve özellikle hemşirelerin tamamlayıcı ve alternatif tedavi yöntemleri konusunda bilgi sahibi olmaları gerekmektedir. Amaç: Bu çalışmada, jinekolojik ve meme kanserli hastalarda tamamlayıcı ve alternatif tedavi yöntemleri kullanımının araştırılması amaçlanmıştır. Araştırmanın Tipi, Yeri ve Zamanı: Kesitsel ve tanımlayıcı tipte olan bu araştırma Haziran 2016 - Ekim 2016 tarihleri arasında Trakya Üniversitesi Balkan Onkoloji Hastanesi Ayaktan Kemoterapi ve yatan hasta kliniklerinde yürütülmüştür. Araştırma verilerinin toplanması yaklaşık dört ay sürmüştür. Araştırmanın Örneklemi: Referans alınan çalışmadaki örneklemin tamamlayıcı ve alternatif tedavi yöntemleri kullanım oranı %44 olarak baz alınarak, %5 yanılma payı ve d=0,088 tolerans değeriyle 122 kadın hastanın çalışmaya alınması gerektiği hesaplanmıştır. Ancak olası kayıplar göz önüne alınarak 130 kadın hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Sınırlılıklar: Hastaların çalışmaya katılmak istememeleri araştırmanın sınırlılığıdır. Yöntem: Araştırma verileri; araştırmacılar tarafından literatür incelenerek hazırlanan hasta tanılama formu, tamamlayıcı ve alternatif tedavi yaklaşımları kullanımına yönelik sorulardan oluşan anket formu ile toplanmıştır. Kanserli hastaların sosyo-demografik verileri ve tamamlayıcı ve alternatif tedavi yöntemleri kullanım durumları tanımlayıcı istatistikler kullanarak (sayı ve %) değerlendirilmiştir. Kategorik verilerin karşılaştırılmasında ki-kare testi kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 20,0 programı kullanılarak, p<0,05 istatistiksel anlamlılık değeri kabul edilmiştir. Araştırma için Trakya Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulundan 15/06/2016 tarihinde TÜBAEK 2016/115 nolu etik onay alınmıştır. Bulgular: Jinekolojik ve meme kanserli hastaların (n=130) yaş ortalaması 49.5±15.0 olup %86.2’sinin evli ve %68.5’inin okuryazar veya ilkokul mezunu olduğu bulunmuştur. Hastaların %21,5’inin tanısının over CA, %20’sinin endometrium CA, %12.3’ünün serviks CA, %3.1’i vulva CA (n=74 / %56,9); %43.1’inin ise meme CA (n=56) olduğu belirlenmiştir. Jinekolojik kanserli hastaların %32,4’ünün, meme kanserli hastaların %37,5’inin tıbbi tedavi yöntemlerine ek olarak TAT kullandığı bulunmuştur. Hem jinekolojik hem de meme CA’lı hastaların TAT kullanımına başvurma durumlarının benzer olduğu, bu hastaların TAT’ı tıbbi tedavi sürecinde kullandıkları saptanmıştır (p˃0,05). Hastaların TAT kullanımına en çok iyileşmek için ve ümit / olumlu düşünmeyi sağladığı için başvurdukları ve tedaviden henüz sonuç alamadıklarını düşündükleri ve bilgi edindikleri yerlerin benzer özellikte olduğu belirlenmiştir (p˃0,05). Jinekolojik kanserli hastaların %20,8’inin, meme kanserli hastaların %29,6’sının TAT kullanımına doktorlarına danışarak başladıkları tespit edilmiştir. Jinekolojik kanserli hastaların (%20,0) TAT kullandığını, meme kanserli hastalara göre (%8,3) daha fazla hemşirelerle paylaştığı ancak aralarında anlamlı farkın olmadığı ve hemşire ile paylaşımın oldukça düşük olduğu saptanmıştır (p=0,226). TAT uygulamalarını kullandığını ve kullanmadığını ifade eden hastaların, tamamlayıcı yaklaşımlardan rahatlamak için yaptıkları girişimler ayrı ayrı incelendiğinde; resim yapma ve el işi yapma gibi girişimleri jinekolojik kanserli hastaların (%37,5), meme kanserli hastalara göre (%7,7) daha fazla kullandığı (p=0,013) ve meme kanserli hastaların (%57,7) komşuları ile daha fazla etkileşimde oldukları (p=0,019) bulunmuştur. TAT uygulamalarını kullandığını ve kullanmadığını ifade eden hastaların, hastalık tanısının konması ile beraberinde bitkisel ve besinsel yaklaşımları kullanım durumlarına ayrı ayrı bakıldığında; jinekolojik kanserli hastaların (%58,3), meme kanserli hastalara göre (%19,2) daha fazla papatya kullandığı (p=0,005); ebegümeci otunu jinekolojik kanserli hastaların %16,7’sinin kullandığı ve meme kanserli hastaların kullanmadığı (%0) belirlenmiştir (p=0,046). Üzüm çekirdeği ve kabuğunu jinekolojik kanserli hastaların hiç kullanmadığı (%0), ancak meme kanserli hastaların %15,4’ünün kullandığı saptanmıştır (p=0,065). Omega 3’ü jinekolojik kanserli hastaların (%54,2) meme kanserli hastalara göre (%26,9) daha fazla kullandığı (p=0,046); anzer balını jinekolojik kanserli hastaların (%70,8) meme kanserli hastalara göre (%30,8) daha fazla kullandığı (p=0,005); havucu meme kanserli hastaların (%38,5) jinekolojk kanserli hastalardan (%12,5) daha fazla kullandığı (p=0,037); meyve / sebze tüketiminin meme kanserli hastalarda (%65,4 / %65,4) jinekolojk kanserli hastalardan (%29,2 / %25,0) daha fazla olduğu (p=0,011; p=0,005) tespit edilmiştir. Sonuç: Jinekolojik ve meme CA’lı hastalar TAT’ı tıbbi tedavi süreci içerisinde en çok iyileşmek için ve ümit / olumlu düşünmeyi sağladığı için kullanmaktadırlar. Hastaların TAT kullanımına doktorlarına danışarak başlama oranı ve TAT kullandığını hemşire ile paylaşım oranı oldukça düşüktür. Jinekolojik kanserli hastalar daha fazla el becerilerine yönelik, meme kanserli hastalar daha çok sosyalleşmeye yönelik rahatlama girişimlerini kullanmakta; jinekolojik kanserli hastalar daha çok bitkisel otlar, omega 3 ve anzer balı, meme kanserli hastalar meyve / sebze kullanımı gibi bitkisel ve besinsel yaklaşımları kullanmaktadırlar.

Anahtar Kelimeler: Jinekolojik Kanser, Meme Kanseri, Tamamlayıcı ve Alternatif Tedavi


 


Keywords: