2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi

2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi Yıl:2017  Sayı: 2  Alan: Kongre

Buket GENÇ ROLLAS, Müge SEVAL
AİLENİN GÜÇLENDİRİLMESİ YOLUYLA ÇOCUK YOKSULLUĞUNUN ÖNLENMESİNDE ÇOCUK HEMŞİRESİNİN ROLÜ
 
2005 UNICEF Dünya Çocukları Durumu Raporu’na göre; “Dünyada milyonlarca çocuk beslenme, temiz su ve sanitasyon, temel sağlık hizmetleri, barınma, eğitim ve enformasyon imkanlarından ileri derecede yoksundur. Yoksulluk içinde yaşayan çocuklar, yaşam, sağlık, beslenme, eğitim, güvenlik, onurlu yaşam, katılım, istismar, sömürü, ayrımcılık ve diğer olumsuzluklardan korunma haklarından da yoksun kalmaktadır. Çocuk yoksunluğubirçok boyutu olan bir kavram olduğu için,multisidispliner entegrasyon çalışmaları yoluyla çözümlenmesi gerekir.Çocuk aileden ayrı tutulamayan bir birey olduğu için çocuk yoksulluğunuaileyi odak noktaya koyarak ve aile yoksulluğuna çare bularak çözmek daha akılcı bir yaklaşım olacaktır. “Ailenin güçlendirilmesi” bu anlamda önemlidir. Bu yaklaşımda “aile merkezli bakım” felsefesi çerçevesinde çocuk hemşireleri aktif olarak rol oynayabilmektedir. Güçlendirme bireyin yaşamsal zorluklarla başa çıkabilme gücünü ifade eden ve ihtiyaç duyduğu sosyal değişim için harekete geçmeyi sağlayan bir beceri geliştirme sürecidir.Günümüzde pek çok nedenden dolayı (göç, işsizlik, çocuk sayısının çokluğu, yasal olmayan evlilikler…) aileler ve beraberinde de çocukları yoksullaşmaktadır. Yoksulluğun getirisi olarak en temel ihtiyaçlarını bile karşılayamayan ailede çocuk değersizleşmekte ve yoksulluğun sonuçlarıyla yüz yüze bırakılmaktadır. Sağlıklı büyüme ve gelişmesi aksayan yoksul çocuğun suça karışması, sokakta yaşaması, eğitimini bırakarak çalışmaya başlaması, erken yaşta evlenmesi, ihmal ve istismara maruz kalması sık olarak karşılaşılan sorunlardır. Bu bağlamda çocuk yoksulluğu tüm dünyayı ilgilendiren biyolojik, psikolojik ve toplumsal bir sorundur, bir çocuk hakları ihlali tablosudur.Ailenin güçlendirilmesi ebeveynlerin iç gücünü keşfetmesine yardımcı olur. Ebeveynlerin öz güveninin desteklenmesi, problemler karşısında çözüm üretebilir hale getirilmesi ve sosyal değişimin gerçekleştirilmesi yoluyla aile güçlendirilebilir. Güçlenen aile çocuğa gerekli değeri verir.Çocuğun sağlıklı büyüme ve gelişmesi için üzerine düşen sorumluluklarını yerine getirir. Tüm bu nedenlerden dolayı çocuk yoksulluğunun önlenmesindeailenin güçlendirilmesi çok önemlidir.Ailenin güçlenme becerisi, aile bağları, aile içi rol ve fonksiyonların netliği, ebeveynlerin kişisel gelişmişlikleri, güçlenmeye hazır ve istekli olma ile doğru orantılıdır. Ailenin güçlendirilmesinde hekim, hemşire, sosyal hizmet uzmanı, pedagog, psikolog, sosyolog, iş terapisti, öğretmen, polis, hakim/savcı gibi pek çok meslek uzmanın bir arada çalışması gerekir. Bunun yanı sıra yoksulluktan dolayı -bozulan aile bağlarını yeniden yapılandırma, ailenin tükenmişlikten kurtulması, çocuklarının bakımı için gerekli sosyal desteği bulma, öz etkinliklerini geliştirme ve problem çözme yeterliliklerinin artması- sürecin devamında geçirilmesi gereken aşamalardır.Amaç: Bu derlemede çocuk yoksulluğunun nedenleri ve sonuçları, ailenin güçlendirilmesi yolu ile çocuk yoksulluğunun önlenmesinde çocuk hemşiresinin rollerinden bahsedilmiştir. Kapsam: Yapılan bu derlemenin içeriğiniçocuk yoksulluğunun nedenleri, çocukta yoksulluğun sonuçları, ailenin güçlendirilmesi için yapılması gerekenler konusunda yapılmış güncel literatür bilgileri, yapılmış araştırmalar ve ilgili sistematik derlemeler yer almıştır.Sınırlılıklar:Bu derleme; YÖK Ulusal Tez Merkezi, Google Akademi, PubMed, dergiler ve konuyla ilgili makaleler taranarak oluşturulmuştur.Yöntem:Veri tabanlarından yapılan literatür taraması sonucu oluşturulmuştur. Bulgular: Konu ile ilgili yapılan tezler, birçok yayın ve makale taranmış olup UNICEF raporlarından faydalanılmıştır.Baş ve Karataş’ın (2013) yoksulluğun 1-4 yaş grubu çocukların hastalanma sıklığı üzerine etkilerini incelemek amacıyla tanımlayıcı olarak yaptıkları araştırmaya göre sosyo-ekonomik düzeyi düşük mahallede yaşayan çocukların, daha fazla ve daha sık hastalandıkları tespit edildiğinden, ebe/hemşirelerin özellikle sosyo-ekonomik düzeyi düşük olan bölgelerde yaşayan çocukları belirleyerek sık takip etmeleri önerilmektedir.Ball, BindlerandCowen’ın (2010) belirttiği gibiaile içi etkileşimin ve diğer sosyal etkileşimlerin sağlıklı olması çocuğun psikolojik ve entelektüel gelişimde önem taşımaktadır. Herhangi bir bozukluğun tespit edilmesi durumunda ise hemşire tedavi için planlamalar yapıp, tedavinin etkinliğini değerlendirerek gerekirse aileleri ilgili sağlık kurumlarına yönlendirmelidir. Taşçı ve ark. belirttiği gibi çocuk ve ergenler arasında önemli bir sorun olan madde bağımlılığının önlenmesinde hemşirelere önemli görev ve sorumlulukları madde bağımlılığının zararları konusunda eğitim, olumlu çevrenin sağlanması ve riskli gruplara yönelik müdahaleleri başlatmayı içermelidir. Risk grubundaki yoksul çocuklar aileleriyle birlikte ele alınarak danışmanlık hizmetleri sunulmalıdır. Sonuç:0-18 yaş grubu çocuk ve ailesi ile en sık etkileşim içerisinde olan ekip üyeleri çocuk hemşireleridir. Yoksulluğun önlenmesinde çocuk hemşiresinin bakım verici, eğitici, araştırmacı ve savunucu rolünü ön plana çıkarması gerekmektedir. Çocuk hemşiresinin aileyi toplumsal ve yasal hizmetler konusundabilgilendirmesi, sosyal destek grupları ile işbirliği konusunda desteklemesi, ekip üyeleri ile işbirliği sağlayarak ailenin ve çocuğun sağlık sorunlarının gidermesi, eğitimler ile tükenmişlik yaşanmasının engellenmesi,çocuğun eğitiminin desteklenmesinde aktif görev alması gerekmektedir. Yurt içi ve dışındaki araştırma, etkinlik ve projeleri takip ederek, çocuk yoksulluğuna ilişkin bilgi, beceri ve eylemleri de güncel tutmalı, politikalar içerisinde söz sahibi olmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Çocuk, Yoksulluk, Aile, Güçlendirme, Hemşire


 


Keywords: