2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi

2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi Yıl:2017  Sayı: 2  Alan:

Aylin ÇAKŞAK
UMBİLİKAL KORD BAKIMINDA KANITA DAYALI UYGULAMALAR
 
Göbek kordonu, intrauterin dönemde bebek ve plasentayı birbirine bağlayan kan damarları ve bağ dokusundan oluşan bir yapıdır. Göbek bağı doğumda kesilerek bebeği anneden hem fizyolojik hem de sembolik olarak ayırır. Kesilen göbek bağının enfeksiyonuna omfalit denir. Umblikal kord florası enfeksiyonlara yatkındır ve enfeksiyonların vücuda girişi için bir kapı özelliği taşır. Yenidoğanda en önemli morbidite ve mortalite nedeni ise enfeksiyonlardır. Omfalit, neonatal sepsise ve mortaliteye neden olabilir. Bu nedenle bakımları büyük önem taşımaktadır. Umblikal kord bakımına ilişkin literatürde farklı uygulamalar yer almaktadır. Bunlardan en sık kullanılanları; alkol, pavidon iyodür, klorheksidin, üçlü boya, salisilik şeker tozu, zeytinyağı, anne sütü ve doğal kurutma yöntemleridir. Göbek güdüğü bakımında kullanılan tüm antiseptiklerin avantajı ve dezavantajı çalışmalarda belirlenmiştir. Fakat omfalit oranını da azalttığı klinik bir gerçektir. Yapılan çalışmalardaki umbilikal kordun düşme hızında, bakteri üremesinde, omfalit gelişme riskinde ve kullanılan yöntemlerin yan etkilerinde ortaya çıkan farklılıklar gösterilebilir. Dünya Sağlık Örgütü tarafından gelişmiş ülkelerde kuru bakım, bulaşıcı hastalıkların yaygın olduğu gelişmekte olan ve gelişmemiş ülkelerde ise özellikle klorheksidin olmak üzere diğer bakımlar önerilmektedir. Amaç: Bu çalışmadaki amaç, umblikal kord bakımında kullanılan kanıta dayalı uygulamaları literatür doğrultusunda incelemektir. Kapsam: Yapılan bu araştırmada umbilikal kord bakımı ile ilgili özellikle deneysel çalışmalar yer almaktadır. Bu deneysel çalışmalar da gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasından seçilmiştir. Yöntem: Bu çalışma 05.07.2017-20.07.2017 tarihleri arasında PubMed, Scholar Google, Cochrane Library aracılığıyla “umblikal kord”, “umblikal kord bakımı”, “omfalit”, “umbilical cord”, “care of the umbilicus”, “omphalitis” gibi anahtar kelimeleri ile tarama yapılarak yürütülmüştür. Bulgular: Alkol; %70’lik alkol göbek bakımında öncelerden beri önerilmekte olup son zamanlarda göbeğin kurumasında ve enfeksiyonların önlenmesinde çok da etkili olmadığı görülmüştür. Özellikle e.coli kolonizasyonunu azaltmada kuru bakıma göre daha etkili olduğu belirlenmiştir. Göbek düşme süresi kuru bakıma göre iki gün daha uzundur. Pavidon İyodür; Geniş spektrumlu antibiyotik özelliğinden dolayı göbek bakımında etkili bir yöntemdir. Fakat yenidoğanda kullanımı troid toksitite etkisinden dolayı kontroendike olduğu görüşleri de vardır. Göbek kordonu düşme süresi, anne sütü, kuru bakım ve klorheksidine göre daha uzundur. Suriye’de pavidon iyodürün kord enfeksiyonlarını kuru bakıma göre azalttığı belirlenmiştir. Klorheksidin; Omfalite bağlı enfeksiyonları %27-%56, kord enfeksiyonuna bağlı ölümü %23 oranında azaltmaktadır. Yenidoğan ölüm hızının binde 30’dan fazla olduğu ülkelerde rutinde önerilmektedir. Üçlü Boya (Brillant Green, Crystal violet ve proflavine hemisulfate); Alkolle karşılaştırıldığı bir çalışmada göbek bağı 3 gün daha geç düşmüştür. Her iki uygulamada da enfeksiyon kontrolü sağlanmıştır. Alkolle kıyaslandığı bir diğer çalışmada da kolonizasyon açısından dezavantajlı olduğu belirlenmiştir. Salisilik Şeker tozu; Alkol, doğal kurutma ve salisilik şeker tozunun karşılaştırıldığı bir çalışmada salisilik şeker tozu göbeğin düşme zamanı ve kolonizasyon görülme hızı açısından avantajlıdır. Pretermler üzerinde güvenilir olduğu belirlenmiştir. Zeytin Yağı; İçeriğindeki kimyasallar nedeniyle iyi bir antibiyotiktir. Türkiye’de göbek güdüğüne yapılan kuru bakımla zeytinyağlı bakımı karşılaştırıldığında anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Anne Sütü; Uygun, güvenli ve pahalı olmayan bir yöntemdir. Anne sütü, alkol ve kuru bakım ile kıyaslandığında omfalit oranı düşük ve göbeğin düşme süresi kısadır. Doğal Kurutma; Umbilikal kord bölgesinin topikal ajanlar kullanılmadan kuru ve temiz tutulmasıdır. Bunun için de göbeğe dokunmadan önce aseptik kurallara uyulmalıdır. Temiz hava ile teması sağlanıp bebeğe temiz kıyafet giydirilir. İtalya’da kuru bakım ile %70’lik alkollü bakım grubu karşılaştırıldığında kuru bakımın daha güvenli bir yöntem olduğu, alkollü bakımın göbeğin düşme süresini uzattığı belirlenmiştir. Sonuç: Umbilikal kord bakımında en çok çalışılan gruplar klorheksidin ve %70’lik alkol olarak belirlemiştir. Gelişmiş ülkelerde antiseptik uygulamasını destekleyecek yeterli kanıtlar bulunmamaktadır. Gelişmiş ülkelerde göbek bakımında kuru bakım önerilmekte olup bulaşıcı hastalıkların yaygın olduğu gelişmekte olan ülkelerde ise topikal ajan olarak özellikle klorheksidin önerilmektedir. Yapılan çalışmaların sayısı ve sonuçları doğrultusunda antiseptiklerin etkinliği hakkında herhangi bir çıkarım yapmak yetersizdir. Bu çalışmaların çoğunluğu hastane ortamında ve term bebeklerde yapılmıştır. Preterm bebekleri de kapsayan güvenli yöntemlere de ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: Umbilikal Kord, Umbilikal Kord Bakımı, Omfalit


 


Keywords: