2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi

2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi Yıl:2017  Sayı: 2  Alan: Kongre

Zerrin MACİT, Cem TÜMLÜ
“ÖLÜM EĞİTİMİ”: PSİKOLOJİK DANIŞMANLAR İÇİN ÇOCUKLARIN ÖLÜM ALGILARI, KAYIP VE YAS
 
Hemen hemen her toplumda ölüm, korku duyulan, düşünülmemeye çalışılan ve dillendirmekten dahi çekinilen bir olgudur. Bunun yanında ölüm, sadece yetişkinlerin değil çocukların da merak ettiği bir konu olduğu da ortadadır. Çocuklar, aile üyelerinden biri, akran ve öğretmen kaybıyla yüzleşebilmekte ve ya hayvan ve böcek ölümleriyle karşılaşabilmektedir. Yapılan çalışmalar kayıp ve ölüm tecrübesi sonrasında okul personelinin destek sunmasının çocukların ölüm korkusu ve travma puanlarında azalmaya yol açtığı, algılanan destek puanında artış olduğunu göstermektedir. Ne var ki okul personelinin ölüm, kayıp ve yas konularında çocuklara nasıl yaklaşılması gerektiğini bilememeleri, çocukların normalleşme sürecini de sekteye uğratabilir. Ölüm, kayıp ve yas gibi durumlarla karşılaşıldığında okul ortamında psikolojik danışmanlar lider rolünü üstenmekte ve öğretmenlerin bilgi ve becerilerinin gelişiminde önemli katkı sağlamaktadırlar. Ancak tıpkı ebeveynler ve öğretmenlerde olduğu gibi psikolojik danışmanlar da ölüm ve yasla ilgili konuları tartışmaktan rahatsız olabilmektedirler. Araştırmalar okul psikolojik danışmanlığı lisans programlarında ölüm ve ölmeyle ilgili eğitimlerin gerekliliğine rağmen çok az programda yer aldığını söylemektedir. Nitekim Türkiye’de ki psikolojik danışmanlık ve rehberlik lisans programlarında da bu eğitim eksikliği göze çarpmaktadır. Amaç: Yapılan bu araştırmada öncelikle psikolojik danışmanların çocukların ölüm algıları, kayıp ve yas konularında yeterliklerini ortaya koymak amaçlanmaktadır. Bu çalışmanın diğer amacı ise, psikolojik danışmanlara verilen “ölüm eğitimi” öncesi ve sonrasında danışmanların çocukların ölüm algıları, kayıp ve yas konularındaki düşüncelerinin karşılaştırmalı olarak derinlemesine incelenmesi amaçlanmıştır. Kapsam: Bu araştırmada veriler iki grup halinde toplanmıştır. İlk olarak Eskişehir Tepebaşı ilçesindeki okulöncesi, ilkokul ve ortaokullarda çalışan mevcut 85 psikolojik danışmandan 75 kişinin gönüllü olarak katıldığı anket çalışmasıdır. İkinci grupta ise “ölüm eğitimi” öncesinde ve sonrasında aynı katılımcılar içinden oluşan 14 psikolojik danışman yer almaktadır. Sınırlıklar: Araştırma Tepebaşı bölgesindeki temel eğitim kurumlarında çalışan PDR çalışanları ile sınırlıdır. Yöntem: Bu çalışmada veriler anket, odak grup görüşmeleri ve bireysel görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. 75 okul psikolojik danışmanına 10 Mayıs 2016 tarihinde 6 saat süren “ölüm eğitimi” verilmiş, eğitime başlamadan önce katılan psikolojik danışmanların çocukların ölüm algıları, kayıp ve yas konularındaki yeterliklerini tarayan anket formu kullanılmıştır. Ayrıca eğitim öncesinde 14 psikolojik danışmanla odak grup görüşmeleri yapılmış ve eğitimden 8 ay sonra bu 14 kişiyle bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Eğitime katılan okul psikolojik danışmanlarının çoğu kadın olup bunlardan 55 tanesi daha önce konu ile ilgili hiç eğitim almadıklarını ifade etmişlerdir. Eğitim öncesinde uygulanan tarama anketinin sonucunda Psikolojik danışmanların çocukların ölüm algıları, kayıp ve yas konularındaki bilgilerinin yetersiz olduğu ve bu konularla karşılaşmaktan kaygı duydukları tespit edilmiştir. 14 danışmanla yapılan odak grup görüşmeleri ve bireysel görüşmeler sonrasında içerik analizi yapılmış, ölüm eğitiminin etkisi dört tema etrafında değerlendirilmiştir. Bu temalar “Mesleki yetersizlik”, “Çocuklara dair inançlar”, “Kişisel duygular” ve “Okulda ölüm eğitimi”’dir. Her bir temaya ait psikolojik danışmanların kullandıkları örnek cümlelere yer verilmiştir. Sonuç: Yapılan çalışma sonucunda psikolojik danışmanların çocukların ölüm algıları, kayıp ve yas konularında bilgi eksikliklerinin olduğu, kişisel kaygılarının ve duygularının bu olaylar karşısında etkili olduğu ve çocuklara ölüm, kayıp ve yas gibi konularda okul ortamında eğitim verilmesinin gerekli ancak bazı zorluklarla karşılaşılabileceği bulunmuştur. Ayrıca psikolojik danışmanlara verilen ölüm eğitimlerinin, onların mesleki yeterliklerini arttırdığı, kaygılarını azalttığı ve kişisel gelişimlerine katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Çocuk, Ölüm Eğitimi, Psikolojik Danışman, Kayıp ve Yas


 


Keywords: