2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi

2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi Yıl:2017  Sayı: 2  Alan: Kongre

Nevin ONAN, Nezihe KARA
MENAPOZ DÖNEMİ: PSİKOSOSYAL SORUNLARI TANILAMA ve HEMŞİRELİK
 
Kadınlar dünya nüfusunun yaklaşık olarak yarısını oluşturmaktadırlar. Kadınlar yaşamları boyunca bazı dönemlerden geçmektedir. Bebeklikle başlayıp yaşlılık dönemiyle sonlanan bu dönemlerde bireyler bedensel, sosyal ve ruhsal açıdan yaşadıkları değişimler çerçevesinde çeşitli sorunlarla karşılaşabilmekte ve sağlıklı olma durumu bozulabilmektedir. Bu dönemlerden biri olan menapoz kadın hayatının 1/3’lük kısmını oluşturmaktadır. Kadınlar bu dönemde oldukça büyük bir desteğe ihtiyaç duymaktadırlar. Amaç: Bu çalışma, kadınların menapoz döneminde yaşayabilecekleri psikososyal sorunları incelemek, gelişebilecek sorunların zamanında saptanabilmesi ve uygun müdahalelerin yapılabilmesinde bilgi sağlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Kapsam: Menapoz döneminde yaşam kalitesini etkileyen psikososyal sorunlar ve nedenleri, sorunlara yaklaşımlar, bu konuda hemşirelerin bakım müdahaleleri gibi konuları kapsamaktadır. Sınırlıklar: Konu ile ilgili yapılmış çalışmalar ve literatür ile sınırlıdır. Yöntem: Bu çalışma literatür inceleme yöntemi kullanılarak derleme şeklinde hazırlanmıştır. Etik kurul ve kurum izni gerektirmemektedir. Bulgular: Hormonların ve beden imgesinin belirgin değişiklik gösterdiği dönemlerden biri olan menapoz dönemi; adet görülmenin ve doğurganlığın bitmesi olarak tanımlanmaktadır. Bu dönem bazı bireylerde olumlu düşünceler oluştursa da bazı bireylerde kadınlığın ve cinselliğin sona ermesi olarak algılanmaktadır. Bazı bireyler artık toplumda daha saygın bir yerde olacağını ya da her açıdan dinlenme dönemine geçtikleri düşüncesinde olsa da yaşanılan sosyo-kültürel çevre gereği bazı bireyler menopoza girdiklerinde yaşlandıklarını, değersizleştiklerini ve çirkinleştiklerini düşünebilmektedir. Aniden yaşlandıklarını hissetmek kadınlarda anksiyete, depresyon gibi psikolojik sorunları beraberinde getirmektedir. Ayrıca hormonlar sinir sistemiyle birlikte hayata yön veren sistemlerden biridir. Menapoz döneminde değişen hormon seviyelerinin neden olduğu başta östrojen seviyesinin azalmasıyla birlikte ortaya çıkan vajinal kuruluk ve beraberinde gelen temel sorun ağrı nedeniyle cinsel işlev bozuklukları gibi sorunlara da neden olmaktadır. Bu da bireyde bir uzvunu yitirdiği hissine sebep olmaktadır. Bu gibi sorunlar nedeniyle birey menapozun fizyolojik olarak sağlıklı bir yaşamın temeli olduğunun bilincine varamamaktadır. Menopoza giren kadınların ortalama yaş aralığı 45-54 yaşları arasıdır ve bu yaş aralığında aslında büyük destek bekledikleri yakınlarının da kendi hayatlarını idame ettirmek için kendi düzenlerini kurdukları, çocuklarının bireysel yaşama isteği ya da evliliği gibi dönemlere denk gelmektedir. Eşinin bu dönemi yeteri kadar anlayamaması, çocuklarının ondan ayrılması bireyin kendini değersiz hissetmesine sebep olurken diğer yandan kendi ile ilgili şayet çalışan bir bireyse emekliliği ya da doğurganlığının bitmesiyle beraber psikolojik sorunlara sebep olmaktadır. Aslında menapoz dönemine özel psikiyatrik bir hastalık bulunmazken bireyin psikolojik yatkınlığıyla birlikte hormonal değişimler sebebiyle depresyona yatkınlığın arttığı savunulmaktadır. Psikodinamik açıdan menapoz dönemi, kadınlığın ve üretkenliğin kaybı olarak ele alınmış ve bu dönemde izlenen depresyon gibi psikiyatrik durumlar açıklanmaya çalışılmıştır. Bu dönemde kişinin yakınmaları sistematik olarak değerlendirilmeli, hangi semptomun daha önde olduğu ve bu döneme özgü olup olmadığı belirlenmelidir. Aynı zamanda kadının bu dönemi nasıl algıladığı, stresle başetme becerileri ve geçmiş yaşam deneyimleri ile birlikte eş ve yakınları ile ilişkileri de değerlendirilmelidir. Psikolojik olarak etkilenen kadınlar sorunlar henüz ciddi boyutlarda değilse, kendilerine yardım edebilirler. Menapozla birlikte gelen bazı semptomlar olsa da bedenen dinç olan bireyler kendilerine yeni uğraşı yolları bulabilirler. Hobi edinebilirler. Spor yapabilirler. Sosyal bir varlık olarak girilen yeni sosyal çevreler ve yanında eğlenebildikleri insanlarla olmak sosyal destek imkanı sağlaması sebebiyle psikolojik olarak kişiyi daha rahat hissettirebilmektedir. Sonuç: Literatür incelemesi sonucunda, menapoz döneminde kadınlarda hem psikolojik, hem fizyolojik hem de çevresel etkilenmeler sonucunda bazı psikososyal sorunlar ortaya çıkabildiği ve kadınların yaşam kalitelerinin bu sorunlar doğrultusunda etkilendiği görülmüştür. Bu bilgiler doğrultusunda hemşireler kadınları bu dönemde bütüncül olarak değerlendirebilmeli, hem bireyin hem de ailesinin bu döneme verdiği tepkileri tanıyabilmeli ve uygun bir yolla ele alabilmeli, eğitim ve danışmanlık yapabilmelidirler. Gerektiğinde psikiyatrik destek almaları konusunda yönlendirebilmelidirler. Ayrıca bu konuda hemşirelik bakımına katkı sağlayacak araştırmaların yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Menapoz, Psikososyal Sorunlar, Hemşirelik


 


Keywords: