2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi

2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi Yıl:2017  Sayı: 2  Alan: Kongre

Züleyha ŞİMŞEK YABAN
ÇOCUK GÖZÜYLE AMELİYAT OLMAK
 
Giriş: Ameliyat için hastaneye gitmek birçok insan için ürkütücü bir durumdur. Bilinmezlik, olaylar üzerindeki kontrol kaybı, hastane çevresine yabancılık anksiyete ve strese neden olmaktadır. Çocuklarda da cerrahi süreç, kendileri ve aileleri için genelde hoş olmayan ve zor deneyimleri içermekte, anksiyete ve strese neden olmaktadır. Çocuğun anestezi alacak olması, ameliyat sonrasında yaşanabilecek sorunlar, çocuğun vereceği tepkilerin hepsi çocuk ve ailesi için birer stresördür. Tüm ameliyatlarda olduğu gibi ameliyat olacak çocuk ve ailesinin yaşadığı kaygının yüksek olması ameliyat sonrasının da zorlu geçmesine neden olmaktadır. Amaç: Bu derleme çalışması ile ameliyat olacak çocuğun ameliyata verdiği tepkileri ortaya koymak ve hemşirelik yaklaşımlarını irdelemek amaçlanmıştır. Kapsam: Bu çalışma çocuk hastanın ameliyat öncesi, sırası ve sonrası dönemlere ilişkin duygu durumu ve hemşirelik yaklaşımları gibi konuları kapsamaktadır. Yöntem: Çalışma, Pubmed, Google Akademi, Science Driect, Google Scholar, EBSCO Host, Kocaeli Üniversitesi Kütüphanesi veri tabanlarından literatür taranarak derleme şeklinde hazırlanmıştır. Çalışma derleme olarak hazırlandığı için etik kurul/ kurum izni gerektirmemektedir. Bulgular: Ebeveynler; çocuğun yaşadığı süreçlere müdahale edememe, kayıp korkusu, çocukla yeterince iletişim kuramama, ameliyat sonrası çocuğun yaşayacağı fiziksel ve duygusal değişimlerle başa çıkamama, hastane ortamı, anestezi, invaziv işlemler, iyileşememe, postoperatif ağrı, çocuğunun iyileşememesi korkusu gibi nedenlerle kaygı yaşamaktadır. Çocuk ise; bedeninde ağrı ve rahatsızlık hissedeceği, rahat hareket edemeyeceği, anne/babadan ayrılacağı, ameliyathane-yoğun bakım gibi yabancı bir ortamda tanımadığı kişilerle birlikte bulunacağı, medikal cihazların varlığı ya da var olacağı düşüncesi, ne olacağını bilememe nedeniyle kaygı yaşamaktadır. Anksiyetenin farkında olunması, tedavi edilmesi, nedenlerinin belirlenmesi, koruyucu önlemlerin alınması hem ebeveyn hem de çocuğun sağlığı açısından son derece önemlidir. Çocuğun ameliyat ve ameliyata bağlı hastanede yatma durumundan etkilenme derecesi; yaşına, bilişsel gelişim düzeyine, hastalığın süresine, tipine, önceki deneyimlerine, hastaneye yatırılma durumuna hazırlanmasına, ailenin tutumuna, kültürel özelliklerine göre değişiklik göstermektedir. Çocuklarda ameliyat öncesi hemşirelik bakımının amacı; çocuğu fiziksel, psikolojik ve sosyal yönden mümkün olabilecek en üst düzeyde ameliyata hazırlamaktır. Çocuklarda yapılan ameliyatın başarılı olabilmesi, teknik bilgi ve becerinin yanı sıra ameliyat öncesi hazırlık ve bakım gereksinimlerinin karşılanmasına bağlıdır. Bu süreçte hemşirenin rolü, çocuk ve aile ile güven ilişkisini geliştirmek ve çocuk ve ailesi için süreci kolaylaştırmaktır. Hemşire, çocuk ve ailenin gereksinimlerini belirlemekten ve bu gereksinimlerin giderilmesine yönelik girişimlerinin planlanması ve uygulanmasından sorumludur. Hemşire, iletişimi açık tutmalı ve sık aralarla çocuğun durumu hakkında ebeveynlere bilgi vermelidir. Çocukların da yapılacak işlem hakkında bilgi alma hakkı vardır, ancak bu hak sıklıkla unutulmakta ya da ihmal edilmektedir. Yapılacak tedavi ve işlemler konusunda çocuklara bilgi verilmemesi, onların korku ve anksiyetelerini arttırmaktadır. Hemşirenin, çocuğu işlemlere hazırlayabilmesi için, her yaş grubundaki çocuğun bilişsel gelişim özelliklerini, endişelerini ve beklentilerini bilmesi gereklidir. Ebeveyn ve sağlık personelinin ameliyat öncesinde çocuğa neler olacağını uygun bir dille anlatması ve bilgilendirilmeleri çocuğun kaygılarını azaltabilmektedir. Ameliyat öncesinde öncelikle ebeveyne sonra da çocuğa ameliyathane ve servis ortamının tanıtılması, ameliyat için nasıl bir hazırlık yapılacağı, ameliyathanede neler yapılacağı, ameliyattan sonra nasıl bir bakım uygulanacağına dair kısa ve anlaşılır bilgi verilmesi, okul öncesi dönemde olan çocuklarda teropatik oyun tekniği ile tıbbi girişimlerin açıklanması çocuk ve aileyi ameliyata hazırlayarak anksiyete ve streslerinin azalmasına yardımcı olacaktır. Ameliyat günü ailenin sakinliğini koruması, endişelerini çocuğa yansıtmaması gerekmektedir. Ebeveyn çocuğa ameliyat sırasında nerede bekleyeceğini gösterilmeli ve çocuk uyandıktan sonra da mutlaka yanında olmalıdır. Ebeveynin anestezik madde verilene kadar çocuğun yanında olmasının sağlanması, uygun olduğunda ameliyathaneye alınması çocuğun kaygısını azaltmaya yardımcı olacaktır. Hemşire; ameliyat ve ameliyat sonrası tedavi uygulamalarına yönelik olarak çocuğa oyunlar ve onun sevdiği oyuncaklar üzerinden açıklamalar yaparak ve göstererek, sağlıkla ilgili yaş dönemine uygun kitap, hikaye yada masallar okuyarak çocuğun kaygılarını azaltmaya yardımcı olmalıdır. Ameliyat sonrası bakımda hangi tedavinin /uygulamanın neden yapıldığı ve nasıl yapılacağı çocuğa onun anlayacağı bir dil ya da yöntemle mutlaka açıklanmalıdır. SONUÇ: Ameliyat nedeni ile hastaneye yatan çocuk ve ebeveynine hastane ortamının tanıtılması, ailelerin ve/veya çocukların hastalık/ameliyata ilişkin sorularının yanıtlanması ve soru sormaları için cesaretlendirilmeleri, çocuk ve aile ile etkili iletişim kurarak güven ilişkisinin kurulması, gerekiyorsa sosyal ve duygusal desteğin sağlanması, gelişim dönemine göre oyuncaklar veya resimler ile ameliyathane ortamı ve ekibi ile ilgili anlayabileceği bilgiler verilmesi, resimler gösterilmesi ameliyat olacak çocuğun bu süreci en istendik düzeyde ve olumlu şekilde atlatmasına katkı sağlayacaktır. Sağlık ekibi üyeleri ameliyat nedeniyle aile ve çocukların yaşadığı endişeyi farketmeli, ihtiyaç duydukları rehberlik, danışmanlık, eğitim hizmetlerini vererek sorunları çözmeye çalışmalıdır. Ameliyat geçirecek çocuk ve ailesinin birlikte ele alınacağı bir bakımın planlanması ve yürütülmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Çocuk Hasta, Ameliyat, Ebeveyn, Hemşirelik


 


Keywords: