2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi

2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi Yıl:2017  Sayı: 2  Alan: Kongre

Hülya YILMAZ ÖNAL, Aysun YÜKSEL, Elvan YILMAZ AKYÜZ
OBEZ KADINLARDA İNSÜLİN DİRENCİ GÖRÜLME SIKLIĞI VE SERUM D VİTAMİNİ DÜZEYLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ
 
Tüm dünyada görülme sıklığı artan obezitenin önemli bir sağlık sorunu olmasının başlıca nedenlerinden biri hiperinsülinemi ve insülin direncine yol açmasıdır. Son yıllarda D vitamininin, obezite ve insülin direncinin yol açtığı hastalıkların oluşumunu önlediği, eksikliğinin ise bu hastalıkların ortaya çıkmasını kolaylaştırdığı ileri sürülmektedir. D vitamini yağda eriyebilen bir vitamin olmasına karşın, vücutta yapılabilen ve yapıldığı yerin dışında farklı bölgelerde etki göstermesi nedeniyle günümüzde hormon olarak da tanımlanmaktadır. D vitamini biyolojik aktif formu (1,25(OH)2D), D vitamini reseptörüne bağlanarak hücrelerde etkinliğini göstermektedir. Bu reseptörün farklı hücrelerde salgılandığının tespit edilmesi, D vitamininin insülin yanıtını da içeren birçok hücresel sürece dahil olabileceği şüphesini ortaya çıkarmıştır ve D vitamini reseptörünün (VDR) pankreas adacık hücrelerinde bulunduğu, bu reseptörlerin 1,25(OH)2D tarafından kontrol edildiği saptanmıştır. Bu nedenle D vitamininin bilinen endokrin işlevlerinden biri insülin salınımını ve duyarlılığını artırmasıdır. Ancak bu konuda çalışmalar devam etmektedir. Amaç: Bu çalışma, vücut ağırlığı kaybı isteğiyle beslenme ve diyet polikliniğine başvuran obez kadınlarda insülin direnci görülme sıklığını saptamak ve insülin direnci ile serum D vitamini düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla planlanmıştır. Yöntem: Çalışma Ekim-Aralık 2016 tarihleri arasında İstanbul TEV Sultanbeyli Devlet Hastanesi Beslenme ve Diyet Polikliniği’ne başvuran 18-49 yaş arası menopoza girmemiş 89 obez kadın ile gerçekleştirilmiştir. Polikliniğe başvuran bireylerin vücut ağırlığı ve bileşim analizleri ile boy uzunluğu ölçümü yapılmış, fiziksel aktivite düzeyleri anket formu ile yüz yüze sorgulanmış ve biyokimyasal bulguları alınmıştır (D vitamini, insülin, glikoz, paratroid hormon). İstatistiksel değerlendirme yapılırken bireylerde insülin direnci tespit edilme durumlarına göre ikiye ayrılmış ve serum D vitamin düzeyleri karşılaştırılmıştır. HOMA-IR değerinde 2,5 ve üzeri insülin direnci olarak kabul edilmiştir. Serum D vitamini düzeylerinde <20ng/ml eksiklik, 21-29ng/ml yetersiz ve ≥30 ng/ml olması ise yeterli olarak kabul edilmiştir. Elde edilen veriler SPSS 22 programı kullanılarak Mann Whitney U testi, Kruskal Vallis testi uygulanmış ve yanılma düzeyi 0.05 olarak alınmıştır. Bu araştırma için 12.05.2016 tarihli, 2016/8 sayılı, 2016-8/13 karar numarası ile Acıbadem Üniversitesi Etik Kurulu’ndan izin alınmıştır. Kadınlardan yazılı ve sözel onam alınmıştır. Bulgular: Kadınların ortalama yaş ve vücut ağırlıkları sırasıyla 31.36±7.56 yıl ve 87.80±11.4 kg olarak bulunmuştur. Çalışmaya katılan kadınların %64.1’inde (n=57) insülin direnci saptanırken, %35.9’unda saptanmamıştır. İnsülin direnci saptananların %94.7’sinde, saptanmayanların %96.9’unda D vitamini eksikliği tespit edilmiştir. Bireylerin insülin direncine ve vücut yağ yüzdelerine göre D vitamini düzeyleri karşılaştırıldığında farklılık önemli bulunmuştur (p<0.05). İnsülin direnci olan bireylerde olmayanlara göre D vitamini düzeyi ile vücut yağ yüzdesi daha yüksek bulunmuştur. Kadınların BKİ grupları ile insülin direnci arasındaki anlamlı ilişki bulunurken (p<0.05), D vitamini düzeyi arasındaki ilişki anlamsız (p>0.05) bulunmuştur. Sonuç: Kadınların tamamında D vitamini eksikliği bulunmuştur. D vitamini yetersizliğinin, obezite ve insülin direnci ile ilişkili ortak bir sorun olduğu görülmüştür. Ancak bu çalışmada, literatürün aksine insülin direnci olanlarda olmayanlara göre serum D vitamini düzeyi daha yüksek bulunmuştur. Bu nedenle D vitamini yetersizliği ile insülin direnci arasındaki ilişkiyi araştırmak için daha geniş kapsamlı çalışmalara gereksinim vardır.

Anahtar Kelimeler: İnsülin Direnci, D vitamini, Obezite


 


Keywords: