2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi

2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi Yıl:2017  Sayı: 2  Alan: Kongre

Ayşegül ÖZDEMİR, Nurten ARSLAN, Meltem KÜRTÜNCÜ
TAMAMLAYICI BESLENMEDE GELENEKSEL YAKLAŞIMDAN BEBEK DOSTU YAKLAŞIMA GEÇİŞTE BEBEK İNİSİYATİFLİ BESLENME: BLW
 
Yaşamın her döneminde önemli olan sağlıklı beslenme, çocuklar için anne karnında başlar, büyüme ve gelişmenin devam ettiği 20’li yaşlara kadar devam eder. Erken çocukluk dönemindeki beslenmenin sağlık üzerinde kısa ve uzun dönemde önemli etkileri vardır. Sağlıklı beslenme bebeğin doğumundan itibaren bebek ile annesi ile arasında kurulan bağ sayesinde bebek ve anne arasında bir ilişkinin kurulması ile olur. Beslenme becerileri çocuğun motor, duygusal, sosyal olgunlaşması ile birlikte gelişir ve çocuktan çocuğa farklılıklar gösterir. Beslenme sadece büyüme için değil, hastalıklardan korunma, psikososyal, motor ve bilişsel gelişim için de temel oluşturur. Tüm bu süreçlerin herhangi bir basamağında aksaklık olduğu zaman bebeğin beslenme sürecinde sorunlar gelişmektedir. Beslenme bozukluğunun ortaya çıkmasında gıdanın yetersizliği kadar mevcut gıdaların çocuklara uygun şekilde verilememesi de sorumludur. Anne sütü ve tamamlayıcı beslenme tarihten günümüze kadar her zaman insan yaşamındaki yerini korumuştur. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ilk 6 ay yalnızca anne sütü ile beslenmeyi, 6. aydan itibaren anne sütüne ek olarak tamamlayıcı beslenmeye başlanmasını, 2 yaşa kadar anne sütünün devam ettirilmesini önermektedir. Tamamlayıcı beslenme belirli sıklıkta, düzenli olmalı, farklı besin gruplarını içermeli, çocuğun psikososyal gelişimine de paralel olmalıdır. DSÖ ‘duyarlı beslenmenin’ çocuğun açlık belirtilerine yanıt vermesi gerektiğini, besleyen kişinin aktif katılımının gerektiğini ve beslenmeye teşvik etmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Amaç: Bilimsel veriler ve literatür eşliğinde tamamlayıcı beslenme konusundaki son gelişmeleri ve bebek dostu beslenme yaklaşımlarını değerlendirip tartışmaktır. Kapsam: Bu derlemenin içeriğini; tamamlayıcı beslenmede yapılmış randomize çalışmalar, meta-analiz ve sistematik derlemeler ile güncel literatür bilgileri oluşturmaktadır. Sınırlıklar: Bu derleme; YÖK Ulusal Tez Merkezi, Google Akademi, PubMed, Science Direkt, dergiler ve konuyla ilgili makaleler taranarak oluşturulmuştur. Yöntem: Veri tabanlarından yapılan literatür taraması sonucu oluşturulmuştur. Bulgular: Tamamlayıcı beslenmeye geçiş besinlerle ilk kez tanışan bebek için önemli bir adımdır ve bu dönemde yaşanan psikososyal sorunlar ilerleyen dönemlerde çocuğun büyümesini ve sağlığını etkilemektedir. Bu nedenle beslenme sırasında çocuğun duyguları göz önüne alınmalı, yavaş ve sabırla, zorlamadan, farklı tatlar deneyerek beslenme alışkanlığı kazandırılmalıdır. Bunu sağlamak için duyarlı ve keyifli beslenme ön planda tutulmalıdır. Duyarlı besleme anne, baba ya da çocuğun bakım vericisi ile çocuğun birlikte oluşturduğu bir beslenme biçi¬mi olarak tanımlanmıştır. Çocuk, beslenmesi için tek başına bırakıldığında kendini beslemesi için cesaretlendirilmelidir. Kendi kendine yeterli beslenemeyen küçük çocuklarda besin alımını arttırmak için duyarlı beslenme ile besin alımı arttırılabilir. UNICEF duyarlı beslemeyi tamamlayıcı besinlerin aktif olarak sunulması olarak tanımlamış, DSÖ ise optimal tamamlayıcı beslenmede zamanında ve kaliteli beslenme kadar duyarlı beslenmenin de gerekliliğini vurgulamıştır. Geleneksel beslenmenin aksine bebek ve anneyi beslenme için teşvik eden ve bebeğin beslenmeden keyif almasını sağlayan alternatif bir beslenme şekli olarak tanımlanır. Bebek inisiyatifli beslenme (BLW), tamamlayıcı beslenmeye geçişte ebeveyn tarafından sunulan püre şeklinde hazırlanmış kaşık gıdaların yerine, tercihen aile yemeklerinden oluşan yemek parçaları ile bebeklerin kendini besledikleri bebek dostu bir alternatif beslenme şeklidir. BLW ile verilen besinler bebeklerin kendilerinin beslerken zorlanmayacağı ve tutabileceği büyüklükte besin parçalarından oluşmaktadır. BLW ile besleme yaygın olarak Yeni Zelanda, Kanada ve İngiltere’de yaygın olarak kullanılan bir beslenme şeklidir. Arden & Abbott (2015) yapmış olduğu çalışmada bebek inisiyatifli beslenme ile beslenme esnasında daha keyifli beslenme zamanı geçirdiklerini ve bebeğin sağlığına pozitif etkileri olduğunu ortaya koymuştur. Jane Morison (2015) yapmış olduğu çalışmada bebek dostu yaklaşım incelenmiş ve annelerin bebek beslenmesinde zorlanmadıkları, bebeklerin doğru ve yeterli ölçüde besin ögelerini aldıklarını saptamıştır. Brown & Lee (2011) yapmış olduğu çalışmada bebeklerin daha erken aile besinlerine geçebildiklerini saptamıştır. Brown, Jones & Rowan (2017) yapmış olduğu çalışmada bebek inisiyatifli beslenme ile yeterli ve dengeli bir şekilde besin ve enerji alınımının sağlandığı ve bu bebeklerde obezitenin daha az görüldüğünü saptamıştır. Bu araştırma sonuçlarından hareketle tamamlayıcı beslenmede geleneksel beslenmeye oranla bebek inisiyatifli beslenmenin bebek ve anne için daha etkin ve duyarlı bir beslenme şekli olduğu söylenebilir. Sonuç: Yapılan literatür taraması sonuçları doğrultusunda tamamlayıcı beslenmede geleneksel yöntemlerin yerine güncel bir yöntem olan bebek inisiyatifli beslenmenin anne ve bebek açısından daha duyarlı bir beslenme şekli olduğu, bebek için yeterli ve dengeli besin ve enerji miktarının duyarlı ve keyifli bir şekilde sağlandığı söylenebilir.

Anahtar Kelimeler: Tamamlayıcı Beslenme, Güncel Yaklaşım, Bebek İnisiyatifli Beslenme


 


Keywords: