2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi

2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi Yıl:2017  Sayı: 2  Alan: Kongre

Elif VELİOĞLU, Nurcan YÜCEL
KADIN DOĞUM ALANINDAKİ SAĞLIK ÇALIŞANLARININ HASTA MAHREMİYETİ KONUSUNDAKİ UYGULAMALARINA KARŞIN YATAN HASTALARIN BU KONUDA BEKLENTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
 
Mahremiyet; ‘’ bireye ait gizli olmayabilen, ancak açıklanmaması gereken, bir başkası ile paylaşılması için bireyin iznini gerektiren veri veya bilgi’’ olarak belirtilmektedir (Lemonidou vd., 2003: 33; Bayrak Akyüz, 2008: 3). Sağlık alanında genel tanımıyla mahremiyet; hastanın bakım ve tedavi amacıyla (tetkik sonuçları, hastalığı ve tedavisi ile ilgili bilgiler) ya da başka bir sebeple açıklamak zorunda olduğu ancak, toplumdaki tüm diğer bireylerin bilgisinden saklamak istediği yaşama alanını ifade etmektedir (SKS, 2015:9). Hastaların mahremiyet konusunda beklentilerinin karşılanması ve bilgilendirilmeleri, onların sağlık hizmetlerinden memnuniyetini ve dolayısıyla sunulan hizmetin kalitesini arttıran önemli bir etmendir. Amaç: Bu araştırmanın amacı hastalar ve sağlık çalışanları arasında mahremiyet konusundaki beklenti ve uygulamaların değerlendirilmesidir. Kapsam: Yapılan bu araştırmanın evrenini Elazığ Eğitim Araştırma Hastanesi Kadın Doğum Servisinde yatan hastalar(650) ve sağlık çalışanları(52) oluşturmaktadır. Örneklemini ise yatan hastalardan araştırmaya katılmayı kabul eden 300 katılımcı ve sağlık çalışanlarının tümü(52) oluşturmaktadır. Araştırma bir ay sürmüştür. Yöntem: Araştırmada 12 maddeden oluşan 5’li likert ölçek ve katılımcıların sosyo demografik özelliklerine yönelik 4 soruluk anket kullanılmıştır. Katılımcıların tamamından aydınlatılmış onam alınmıştır. Araştırmaya 300 ü hasta, 52 si çalışan olmak üzere toplam 352 kişi katılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS 22 istatistik programı ile analiz edilmiştir. Cronbach’s Alpha kat sayısı olarak 0.659( hasta katılımcılar) ve 0.829( çalışan katılımcılar) değeri elde edilmiştir. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde betimleyici istatistikler, güvenilirlik analizi, korelasyon analizi, t-testi analizi, ANOVA teknikleri uygulanmıştır. Bu araştırma için Fırat Üniversitesinden Sayı: 182238 Tarih: 19.01.2017 Etik kurul izni alınmıştır. Elazığ Eğitim Araştırma Hastanesinden de 24.02.2017 tarihli kurum izni alınmıştır. Bulgular: Hasta katılımcıların %45 ‘i 19-29, %33,3’ü 30-39 yaş aralığında olup %97,3 si evli ve %2,7 si bekar’ dır. Hasta katılımcıların eğitim düzeyine bakıldığında %17,7 si okuryazar olmayıp, %50 si ilkokul mezunudur. Ayrıca bu katılımcıların %90,7 herhangi bir işte çalışmıyor olup, %9,3 ü çalışmaktadır. Bu sosyo demografik sonuçlarla ilişkili olarak; eğitim düzeyleri ile hastaların bilgi mahremiyetlerinin korunması konusundaki düşünceleri(p<0.002) ve mahremiyetinin ihlal edilmesi durumunda şikayet mekanizmasını kullanma düşünceleri(p<0.006) konusunda anlamlı bir fark vardır. Hasta katılımcıların yaşları ile refakatçi mahremiyeti konusundaki beklentileri yönüyle anlamlı bir fark vardır(p<0.001)* Hastaların medeni durumları ile özellikle fiziksel mahremiyete yönelik beklentilerinde anlamlı bir fark vardır(p<0.005). Sağlık çalışanlarının % 21,2 si 19-29, %57,7 si 30-39, %21,2 si 40 ve üzeri yaş grubunda olup %86,5 i evli, %13,5 bekar dır. Sağlık çalışanlarının eğitim düzeyine bakıldığında %15,4 ü lise, %38,5 i önlisans, %32,7 si lisans ve %13,5 i lisansüstü eğitime sahiptir. Ayrıca çalışanların %15,4 ü 1-5 yıllık, %23,1 i 6-10 yıllık ve %61,5 i 10 yıl ve üzeri çalışma deneyimine sahiptir. Sağlık çalışanlarının yaşları ile hasta transferinde mahremiyetine gösterilen özen konusunda anlamlı fark vardır(p<0.004). Yine yaş ile bilgi mahremiyeti konusunda anlamlı fark vardır(p<0.001). Sağlık çalışanı katılımcıların eğitim düzeyleri ile bilgi mahremiyeti konusunda(p<0.003) ve hastaya sürgü verilirken gösterilen mahremiyet(bedensel) konusunda(p<0.007) anlamlı farklar vardır. Yapılan analizle deneyim ve bilgi mahremiyeti arasında da anlamlı fark bulunmuştur(p<0.003). Sonuç: Çalışmaya katılan hastaların beden mahremiyeti konusundaki beklentileri, bilgi ve belge mahremiyeti beklentilerine oranla daha fazladır. Bilgi mahremiyeti konusunda özellikle hastanın olduğu ortamda mahremiyet beklentisi ile olmadığı ortamda bilgi mahremiyeti konusundaki beklentileri ciddi farklılık göstermektedir. Hasta katılımcılar fiziksel olarak bulunmadıkları ortamlarda kendilerine ait mahremiyeti önemsememektedirler. Sağlık çalışanlarının bilgi mahremiyeti konusundaki hassasiyetleri hastanın beklentisinden çok daha yüksektir. Genel tabloya baktığımızda sağlık çalışanları mahremiyet konusunda hastaların beklentisini fazlasıyla karşılamaktadır. Sadece kurumların fiziksel yetersizliklerine bağlı olarak refakatçilerin mahremiyeti ve hastaların tamamının kişiye özel odalarda sağlık hizmeti almamasına bağlı çözülebilir sorunlarında ortadan kalkmasıyla hastaların mahremiyet konusundaki beklentileri %100 karşılanabilecektir.

Anahtar Kelimeler: Mahremiyet, Çalışan, Hasta, Beklenti


 


Keywords: