2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi

2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi Yıl:2017  Sayı: 2  Alan: Kongre

Menekşe Nazlı AKER, Esra USLU, Selma İNFAL KESİM
KULLANILAN AİLE PLANLAMASI YÖNTEMİNİN KADIN CİNSEL YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ
 
Cinsellik, insanın önemli bir fonksiyonu ve temel gereksinimlerinden biridir (Arrington, Cofrancesco & Wu 2004). Doğum öncesi dönemde başlayıp hayat boyu süren bu gereksinim; insanların değerleri, inanışları, duyguları, kişilikleri, sevdikleri ve sevmedikleri şeyler, tutumları, davranışları, fiziksel görünümleri ve içinde yaşadıkları toplumla şekillenir (Bozdemir ve Özcan 2011). Biyolojik, psikolojik, sosyal, ekonomik, siyasi, kültürel, etik, yasal, tarihsel, dinsel ve manevi faktörlerden de etkilenir (Collumbien ve ark 2012). Cinsel yaşam kalitesi, bireyin kendi cinselliğini olumlu ve olumsuz olarak değerlendirmesi ve bu değerlendirmeye verilen duygusal yanıt olarak tanımlanmaktadır (Dogan, Tugut, Golbasi 2013). Yaşam kalitesinin ayrılmaz bir parçası olan cinsellik ve ilişkili problemler (Kurt, Yavan, Nizam 2015) iyilik halini ve genel yaşam kalitesini olumsuz etkilemektedir (Kim 2005, Maasoumi et al. 2013). Cinselliğin fiziksel, psikolojik ve sosyokültürel yönünü içeren bir değerlendirme ve cinsel danışmanlık hemşirenin/ebenin rollerindendir. (Özmen 1999, Mete 2008). Amaç: Bu çalışma, kullanılan aile planlaması yönteminin kadınların cinsel yaşam kalitesi üzerine etkisini ortaya koymayı hedeflemiştir. Kapsam: Bu çalışmanın evrenini İç Anadolu Bölgesi’nde bir ilçede yaşayan, cinsel yönden aktif olan, üreme çağında olan (klimakterik dönemde olmayan), örneklemini ise çalışmaya dahil edilme kriterlerine uyan 377 kadın oluşturmuştur. Çalışma, ilçede bulunan Devlet Hastanesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniği’nde yürütülmüştür. Çalışmaya katılmıştır. Araştırma verileri 2015 yılında Nisan ve Mayıs aylarında toplanmıştır. Sınırlıklar: Verilerin yalnızca bir kurumdan toplanması, örneklem grubunun araştırmaya katılmayı kabul etmede kültürel nedenlerle çekingen davranması ve cinsel yaşam kalitesini değerlendiren Türkçe geçerlik güvenirlik çalışması yapılmış yalnızca bir ölçeğin bulunması bu araştırmanın sınırlılıklarını oluşturmaktadır. Yöntem: Verilerin toplanmasında, bireylerin sosyodemografik özelliklerini ve kullandıkları aile planlaması yöntemini değerlendirmek için araştırmacılar tarafından geliştirilen 15 soruluk veri toplama formu kullanılmıştır. Cinsel yaşam kalitesini değerlendirmek amacıyla da “Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği-Kadın (CYKÖ-K)” kullanılmıştır. Ölçeğin Türkçe versiyonun cronbach’s alpha değeri 0.83 (Tuğut, Gölbaşı 2010) olup, bu çalışmada 0.86 olarak bulunmuştur. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS 21 istatistik programı ile analiz edilmiştir. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde ölçek puanlarının normal dağılıp dağılmadığı Shapiro Wilk testi ile test edilmiş ve normal dağılıma uygun dağılmadığı için nonparametrik yöntemler uygulanmıştır. Demografik değişkenler sayı ve yüzde cinsinden özetlenmiştir. Ölçek puanları bakımından iki grup karşılaştırmalarında Mann Whitney U testi, ikiden fazla grup karşılaştırmalarında Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Anlamlı farklılık bulunan gruplarda farklılığın hangi gruplar arasında olduğunu saptamak için çoklu karşılaştırma testlerinden olan Bonferroni düzeltmeli Mann Whitney U testinden yararlanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi olarak p<0.05 kabul edilmiştir. Bu araştırma için Konya Akşehir Devlet Hastanesi’nden Sayı: 96512028/770 Tarih: 18.03.2015 kurum izni alınmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan kadınların yaş ortalaması 33.44±8.11 (Min: 19, Max: 51), %32.4’ü ilkokul mezunudur. Eşlerin öğrenim durumu incelendiğinde ise %34.2’sinin üniversite ve üzeri öğrenim gördüğü tespit edilmiştir. Çalışmada en sık kullanılan yöntemler sırasıyla; kondom (%29.4), RİA (%21.8), geri çekme (%18), oral kontraseptif (%12.5), tüpligasyon(%7.4) ve takvim yöntemi (%0.8) olarak saptanmıştır. Katılımcıların %8.8’i ise ne kendisinin ne de eşinin herhangi bir yöntem kullanmadığını belirtmişlerdir. Kadınların %61.6’sı kullandığı yönteme eşi ile birlikte karar verdiğini, %85.8’i kullandığı yöntemden memnun olduğunu belirtmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; kullanılan kontraseptif yöntemin, kadınların CYKÖ-K puanlarını etkilediği bulunmuştur (KW=24.372 p=.000). Hormonal yöntem ve kondom ile gebelikten korunan kadınların CYKÖ-K puanları; RİA, tüpligasyon ile korunan ve yöntem kullanmayan kadınların puanlarından yüksek bulunmuştur (p<.05). Kontraseptif yöntemi 37 ay ve daha uzun süredir kullananların CYKÖ-K puanları, daha kısa süre kullananlara göre daha yüksek bulunmuştur (p<.05). Kullandığı kontraseptif yönteme eşi ile birlikte karar veren kadınların CYKÖ-K puanları, kendisi ya da eşi tek başına karar verenlere göre daha yüksek olarak saptanmıştır (p<.05). Ayrıca kullandığı kontraseptif yöntemden memnun olan kadınlar, memnun olmayanlara göre daha yüksek CYKÖ-K puanı almışlardır (Z=-4.058 p=.000). Sonuç: Çalışma sonunda; CYKÖ-K puanını, kadınların kullandıkları kontraseptif yöntemin, yöntem kullanım süresinin, yöntemi kullanmaya karar veren kişinin ve yöntemden memnun olma durumunun etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kontraseptif Yöntem, Cinsellik, Hemşirelik


 


Keywords: