2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi

2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi Yıl:2017  Sayı: 2  Alan: Kongre

Nigar ÇELiK, Özlem GÜNER, Kemal ÖZTEKİN, Ümran SEVİL
SEZARYEN İLE DOĞUM YAPAN ANNELERİN DOĞUM SONU KONFORU’NUN VE ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ
 
Gebelik ve doğum, yaşam sürecinin normal bir evresi olup, kadının özel deneyimlerinden biridir. Bu durum kadının fiziksel, ruhsal durumunda ve yaşam tarzında bazı değişikliklere neden olur. Anne ve bebek sağlığı açısından tercih edilmesi gereken doğum şekli normal vajinal doğum olup, anne ve bebek açısından riskli veya imkansız olduğu durumlarda zorunlu olarak sezaryen doğum tercih edilmektedir. Sezaryen ile doğum oranında son yıllarda tüm dünyada belirgin bir artış dikkat çekicidir. Her iki yöntemin de avantaj ve dezavantajları vardır. Ancak sezaryen doğumlarda maternal mortalite vajinal doğuma göre 26 kat daha fazladır. Dünyada her yıl bir milyona yakın kadın gebelik veya doğum nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Bunun yanı sıra cerrahi operasyon geçirmiş olmaya bağlı iyileşme sürecinin uzun olması, enfeksiyon gelişme riskinin daha fazla olması, oral beslenmeye daha uzun sürede geçiş, anne bebek etkileşimi ve süt salınımının gecikmesi de sezaryenin istenmeyen diğer etkileridir. Bu nedenlerle anne, bebek sağlığının korunması ve geliştirilmesinde önemli bir dönüm noktası olan doğum sonu (DS) dönemde sezaryen ile doğum yapan annelerin konforunda normal doğum yapanlara oranla belirgin azalmanın olabileceği düşünülmektedir. Ayrıca konforun doğum sonu yaşanan sorunlardan, hastane koşulları, hemşirelik yaklaşımı ve aldıkları hemşirelik bakımından etkilendiği tespit edilmiştir. Bu bağlamda sezaryen ile doğum yapmış annelerin doğum sonu konforu ve etkileyen faktörlerin incelenmesi, bireyin gereksinimlerinin tanılanması girişimlerin planlanarak uygulanması ile optimal düzeyde konfor sağlanarak bireyin bakım kalitesine, memnuniyetine ve DS yasam kalitesine katkı sağlanacağı düşünülmektedir. Amaç: Çalışma, sezaryen ile doğum yapmış annelerin doğum sonu konforu ve etkileyen faktörlerin incelenmesi amacı ile tanımlayıcı olarak gerçekleştirilmiştir. Kapsam: Yapılan bu araştırmanın evrenini Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Obstetri Kliniğinde sezaryen ile doğum yapan lohusalar oluşturmaktadır. Örneklemini ise Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde Ocak 2014-Ocak 2015 tarihleri arasında sezeryan ile doğum yapan, gelişigüzel örnekleme yöntemi ile belirlenmiş araştırmaya katılmaya gönüllü olan 215 anne oluşturmuştur. Sınırlıklar: Araştırma, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde sezeryan ile doğum yapanların oluşturduğu bir örneklemle sınırlı olup, tüm sezeryan ile doğum yapan kadınları temsil etmeyebilir. Araştırma kapsamında daha fazla kadın ile görüşme yapılmak istenmiş, ancak bebeğinde ve kendisinde hastalık yada sakatlığı olanlar ile araştırmaya katılmayı kabul etmeyenler araştırma kapsamına alınamamıştır. Yöntem: Araştırma verilerinin toplanmasında; örnekleme alınan annelerin sosyo-demografik ve diğer değişkenlerin özelliklerini belirleyen, araştırmacılar tarafından geliştirilen “Anne Tanılama Formu” ve “Doğum Sonu Konfor Ölçeği (DSKÖ)” kullanılmıştır. Anne Tanılama Formu, annelerin sosyo-demografik özellikleri, gebelik (gravida, parite,vb.) ve doğum sonrası dönem sorun yasama düzeyi ve konfora yönelik, verileri içeren toplam 25 sorudan oluşmuştur. DSKÖ sezaryen ve normal spontan doğum yapan annelerin fiziksel, psikolojik, sosyokültürel ve çevresel konforlarını değerlendirmek için kullanılan 5’li likert tipinde olan bu ölçek toplam 34 maddeden oluşmaktadır. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS 16 istatistik programı ile analiz edilmiştir. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde betimleyici istatistikler, t-testi analizi, Varyans analizi (ANOVA), test teknikleri uygulanmıştır. Araştırma için Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Etik Kurulu’ndan Sayı: 2013-58 Tarih: 13.12.2013 bilimsel etik kurul izni alınmıştır. Ayrıca araştırmanın yürütülmesi için Ege Üniversitesi Hastanesi’nden Sayı: 69631334 -143-1853 Tarih: 27.01.2014 kurum izni alınmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan annelerin yaş ortalaması 30,74±04,58 olup,% 33,6’sı(n=71) fakülte/yüksekokul ve üzeri mezunu, %53’ünün(n=114) ev hanımı olduğu saptanmıştır. Annelerin %39,5’inin (n=85) ilk gebeliği olup, %94,4’ünün (n=203)gebeliği istediği tespit edilmiştir. Kadınların %47,4’ü (n=102) doğumlarını “iyi “olarak değerlendirmişlerdir. Annelerin %81,9’u (n=176) doğum öncesi dönemde doğum sonu dönem ile ilgili bilgi almış olup, eğitim alanların % 67,61’i (n=119) sağlık personelinden bilgi aldığını belirtmiştir. Annelerin %80,2’ si (n=170) doğum sonu desteğe ihtiyaç duymuş ve ihtiyaç duyanların tamamının destek aldığı tespit edilmiştir. Destek alanların sadece %27.05’i (n=46) sağlık personelinden destek almıştır. Annelerin DSKÖ toplam puan ortalamaları 87,77±14,15’tir. Eğitim durumu yükseldikçe sosyokültürel konfor puan ortalamaları artmaktadır (p<0.05). Gebeliği isteyenlerin istemeyenlere göre fiziksel konfor alt boyut puan ortalamalarının yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Doğum sonu desteğe ihtiyaç duyan annelerin duymayan annelere göre DSKÖ toplam puanı ve fiziksel konfor alt boyut puanı daha fazladır (p<0.05). Doğum öncesi eğitim alanların almayanlardan DSKÖ toplam puanı ve sosyokültürel konfor alt boyut puan ortalamaları yüksektir (p<0.05).Tek çocuğu olanların DSKÖ puan ortalamaları ile psikospritüel konfor, sosyokültürel konfor ve fiziksel konfor alt boyut puan ortalamalarının yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Sonuç: Sezeryan ile doğum yapan annelerin orta düzeyde konfora sahip oldukları bulunmuştur. Annelerin doğum sonu konforunu, çalışma durumları, doğum öncesi eğitim alma, gebelik sayısı, çocuk sayısı doğum sonu sorun yaşama ve doğum sonu destek ihtiyacı duyma durumlarının etkilediği belirlenmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda; annelerin doğum sonu konforunu yükseltmek için, ebe/hemşirelerin doğum öncesi dönemden başlayarak, kadınların gereksinimleri doğrultusunda konfor kuramına dayalı gerekli bakımı planlamaları önelidir. Verilen bakım sonuçlarının değerlendirilmesi, hasta memnuniyetinin belirlenmesi açısından önerilebilir. Bunun yanı sıra araştırmanın daha geniş örneklemlerle yapılması yararlı olabilir.

Anahtar Kelimeler: Sezeryan, Anne, Konfor, Doğum Sonu Konfor


 


Keywords: