2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi

2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi Yıl:2017  Sayı: 2  Alan: Kongre

Sevgi ÖZKAN, Sinem GÖRAL TÜRKCÜ, Süleyman Erkan ALATAŞ, Pınar SERÇEKUŞ AK
FERTİLİTE VE ÇOCUK DOĞURMAYA YÖNELİK TUTUMLAR ÖLÇEĞİNİN GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI
 
Yüksek gelirli ülkelerde yaşayan 20-30 yaşlarındaki birçok kadın, eğitim düzeyinin yükselmesi, iş gücüne katkıda bulunmaları, çocuk sahibi olamadan önce belirli bir olgunluğa erişmek istemeleri gibi nedenlerle çocuk sahibi olmayı ertelemektedirler. Anne yaşının yükselmesi ise anne ve bebeğini sağlık açısından riske sokabilmekte ya da kadınların hiç çocuk sahibi olamamalarına yol açabilmektedir. Kadınların, bağımsızlıklarının sınırlanacağını düşünmeleri, doğru eşi bulamamaları ve yaşla birlikte doğurganlığın azalması gibi sebeplerle, anne olma (çocuk sahibi olma) zamanı etkilenmektedir. Literatürde henüz çocuk sahibi olmadan, kadınların doğurganlık ve çocuk doğurma konusundaki tutumlarının belirlenmesiyle ilgili yeterli çalışma bulunmamaktadır. Bu nedenle Söderberg ve arkadaşları (2013) İsveçli kadınlar üzerinde, Fertilite ve Çocuk Doğurmaya Yönelik Tutumlar Ölçeğini (Attitudes toward Fertility and Childbearing Scale) geliştirmişlerdir. Söderberg ve arkadaşları (2015), daha geniş örneklemde ölçeği revize etmişler ve 27 maddeden 21 maddeye indirmişlerdir. 21 maddeden oluşan her madde 5 puan üzerinden skorlanan likert tarzı bir ölçektir. Bu ölçekte 5 optimal, 1 en zayıf tutumu gösterir. Düşük skorlar düşük fertilite ve çocuk doğurmaya yönelik tutumlar yansıtır. Ölçekte 3 alt ölçek belirlemiştir. Bunlar; gelecek için doğurganlığın önemi (7 madde), çocuk sahibi olmanın getirebileceği sınırlamalar (9 madde) , kadınsal kimlik (5 madde) dir. Ülkemizde Fertilite ve Çocuk Doğurmaya Yönelik Tutumlar Ölçeğinin (AFCS) geçerlilik-güvenirlik çalışması yapılmamıştır. Ülkemizde kadınların fertilite ve çocuk doğurmaya yönelik tutumlarının değerlendirilmesine yönelik bir ölçme aracına rastlanamamıştır. Bu nedenle ülkemizdeki genç kadınların fertilite ve çocuk doğurmaya yönelik tutumlarının değerlendirilmesini sağlayan bir ölçüm aracına ihtiyaç vardır. Amaç: Bu çalışma, ülkemizdeki kadınların henüz çocuk sahibi olmadan, doğurganlık ve çocuk doğurma konusundaki tutumlarının belirlenmesi için Fertilite ve Çocuk Doğurmaya Yönelik Tutumlar Ölçeğini Türkçe’ ye uyarlamak, geçerlik ve güvenirliğini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Kapsam: Bu çalışmanın örneklemini Pamukkale Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesinde öğrenim gören ve Pamukkale Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniğine gelen sağlıklı kadınlar oluşturmuştur. Çalışmaya katılmayı kabul eden, Türkçe okuyup anlayabilen, 20-30 yaş arasında ve henüz anne olmamış 224 kadın örnekleme dahil edilmiştir. Sınırlılıklar: Çalışma, Pamukkale Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi’ nde ve Pamukkale Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniği’ ne gelen sağlıklı kadınlarla sınırlandırılmıştır. Yöntem: Veri toplamak amacıyla sosyodemografik bilgileri içeren anket formu ve 21 maddeden oluşan 5’ li likert tipli Fertilite ve Çocuk Doğurmaya Yönelik Tutumlar Ölçeği kullanılmıştır. Katılımcılardan 22 kadınla iki hafta sonra bir kez daha görüşülmüş ve “tekrar test” amacıyla Fertilite ve Çocuk Doğurmaya Yönelik Tutumlar Ölçeği bir kez daha uygulanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) kullanılmıştır. Verilerin dağılımlarının incelenmesinde Kolmogorov-Smirnov normallik testi kullanılmıştır. Ölçeğin faktörlerinin belirlenmesi için Doğrulayıcı faktör analizi kullanılmıştır. Geçerlik ve güvenirlik incelemesi için; Sınıf içi (intraclass) korelasyon katsayısı ve Cronbach’s alpha değerleri kullanılmıştır. Ayrıca test-retest uyumunun gösterilmesinde bağımlı gruplarda t testi kullanılmıştır. Pamukkale Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan 24.11.2015 tarih ve 2015/20 sayılı karar ile izin alınmıştır. Bulgular: Çalışmanın örneklemini 20-30 yaş arası 224 kadın oluşturmaktadır. Kadınların yaş ortalaması 21,93±1,746’ dır. Kadınların %96,9’ u bekar, %96’sı lise mezunu, % 92’ si herhangi bir işte çalışmıyor, % 57,1’ i il merkezinde yaşıyor, % 78,1’ i öğrenci, % 86,2’ sinin sosyal güvencesi bulunmakta, %72,8’ nin gelir durumu gider durumunu karşılayabilecek kadardır. Kadınların %98,7’si herhangi bir doğum kontrol yöntemi kullanmamaktadır. Kadınların %95,1’ i ileride çocuk sahibi olmayı düşünmektedir ve % 86,2’ si 25-29 yaşları arasında çocuk sahibi olmayı istemektedir. Ölçeğinin benzer koşullar altında ve belli bir zaman aralığı ile elde edilen ölçüm sonuçları arasındaki ilişkiyi test etmek için önerilen test-tekrar test yapılmıştır ve fark bulunmamıştır (p=0,973). Verilerin faktör analizi için uygun olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılan çalışmada, KMO katsayısı 0,861 (p=0,0001) olduğu bulunmuştur ve verilerin faktör analizi için uygun ve yeterli olduğu belirlenmiştir. Fertilite ve Çocuk Doğurmaya Yönelik Tutumlar Ölçeği ve üç alt ölçeğinin (gelecek için doğurganlığın önemi, çocuk sahibi olmanın getirebileceği sınırlamalar, kadınsal kimlik) Cronbach’s alpha ve sınıf içi (Intraclass) korelasyon değerleri incelenmiştir. “Gelecek için doğurganlığın önemi” alt ölçeğinin için güvenilirlik Cronbach’s alpha katsayısı 0,928 ve sınıf içi korelasyon katsayısı 0,932’ dir. “Çocuk sahibi olmanın getirebileceği sınırlamalar” alt ölçeğinin güvenilirlik Cronbach’s katsayısı 0,874 ve sınıf içi korelasyon katsayısı 0,875’ dir. “Kadınsal kimlik” alt ölçeğinin güvenilirlik Cronbach’s alpha katsayısı 0,808 ve sınıf içi korelasyon katsayısı 0,802’ dir. Toplam ölçek için güvenilirlik Cronbach’s alpha katsayısı 0,822 ve sınıf içi korelasyon katsayısı 0,830’dur. Sonuç: Fertilite ve Çocuk Doğurmaya Yönelik Tutumlar Ölçeği’ nin Türk kadınları üzerinde kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Fertilite, Doğurganlık, Ölçek, Geçerlik ve Güvenirlik


 


Keywords: