2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi

2. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi Yıl:2017  Sayı: 2  Alan: Kongre

Seval CIBIR, Müge SEVAL, Sümeyye ÖZDEMİR
TIP EĞİTİMİ DIŞINDA SAĞLIK EĞİTİMİ ALAN ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN PROBLEM ÇÖZME BECERİSİNİN ÖFKE İFADE ETME ŞEKLİNE ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
 
Sağlık eğitimi alan üniversite öğrencileri, birçok üniversite öğrencisi gibi hem bireysel yaşamları ile ilgili sorunlarla (yeni bir çevre, yalnız kalma endişesi, ekonomik zorluklar, gelecek ve çalışma hayatı ile ilgili kaygılar gibi) hem de sağlık bilimleri alanında öğrenci olmanın güçlükleri ile baş etmek durumundadırlar. Öğrencilerin yaşadığı bu güçlükler karşısında baş etme becerileri; öğrencinin öfke ifade etme şekline de olumlu veya olumsuz etki sağlayabilmektedir. Öğrencinin öğrenim hayatı boyunca geliştirdiği problem çözme becerisi ile öfke ifade etme şekli meslek yaşamında da devam etmesi muhtemeldir. Sağlık bakım sisteminin sunumu, toplum gereksinimlerini esnek ve yaratıcı biçimde karşılayan, bakımla ilgili bilgisini kullanan, problem çözme becerisine sahip ve ruhsal yönden tam bir iyilik halinde bulunan sağlık çalışanlarının olmasını gerektirir. Profesyonel sağlık çalışanlarından beklenen etkili problem çözme becerisini kullanma davranışı, sağlık eğitiminin içinde yer alması gerekmektedir. Sağlık eğitimi alan öğrenci problem çözme becerisini olumlu olarak geliştirmesi öfke ifade etme şeklini de olumlu etkileyecektir. Martin Luther King’in “Öfkelendiğimde… bütün mizacım canlanır, anlayışım keskinleşir.” Sözünde olduğu gibi bireyi uyaran, canlandıran duygunun da öfke olabileceği göz önünde bulundurulmalı. Sağlık eğitimi alan öğrencilerin; hem mesleki hem de kişisel problemlerine bakış açılarını ele alıp; öfke ifadelerinin problem çözme sürecinde etkisini incelemek adına bu araştırmanın literatüre destek nitelikte olup ve bizim için en önemlisi olan gelecekteki sağlık profesyonellerinin problem çözme becerilerinin öfke ifade etme şekline etkisinin sağlık eğitiminde yer alma olanağı tanınmasında öngörü oluşturulacağı düşünülmektedir. Amaç: Bülent Ecevit Üniversitesi’nde tıp eğitimi dışında sağlık eğitimi alan; Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik ve Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon (FTR) bölümlerinde eğitimlerine devam eden öğrencilerin problem çözme becerilerinin öfke ifade etme şekline etkisinin incelenmesidir. Kapsam: Araştırmanın evrenini 2016-2017 öğretim yılında Bülent Ecevit Üniversitesi’ne bağlı fakültelerden Sağlık Bilimleri Fakültesi; Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü ve Hemşirelik Bölümü öğrencilerinden toplamda 480 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini 274 Hemşirelik Bölümü ve 206 Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü öğrencileri olmak üzere 2 grup oluşturmuştur. Örneklemin 336 kız öğrenci,144 erkek öğrencidir. Sınırlıklar: Meslek bilgisi ve deneyimi konusunda yeterli ön bilgiye sahip olmadığını düşündüğümüz 1.sınıflar araştırmaya dahil edilmemiştir. Yöntem: Araştırmanın verileri; ‘Kişisel Bilgi Formu’, ‘Problem Çözme Envanteri’ ve ‘Çok Boyutlu Öfke Ölçeği’ kullanılarak toplanmıştır. Veri toplama formları araştırmacılar tarafından katılımcılara dağıtılarak doldurulmuştur. Kişisel Bilgi Formu; sosyodemografik özelliklerini sorgulayan bir form olup, araştırmacılar tarafından hazırlanmıştır. Likert tipinde, evet/hayır şeklinde ve açık uçlu olmak üzere toplam 13 sorudan oluşmuştur. Problem Çözme Envanteri; bireylerin kişisel ve günlük yaşamdaki problemlerine ilişkin nasıl tepkide bulunduğunu ve nasıl davrandığını betimleyen 35 madde ve üç alt faktörden oluşmaktadır. Envanterin alt boyutları; problem çözme yeteneğine güven, yaklaşma-kaçınma ve kişisel kontrol olarak isimlendirilmiştir. Çok Boyutlu Öfke Ölçeği (ÇBÖÖ); öfkenin değerlendirilmesi için, Balkaya ve Şahin(2003) tarafından geliştirilen Çok Boyutlu Öfke Ölçeği; “Öfkeye Yol Açan Etmenler”, “Öfkeyle İlişkili Davranışlar” ve “Kişilerarası Öfke Tepkileri” boyutları kullanılmıştır. Çalışmanın istatistiksel analizleri SPSS 19.0 paket programında yapılmıştır. Sürekli değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu Shapiro Wilk testi ile incelenmiştir. Normal dağılım göstermeyen değişkenlerin 2 grup karşılaştırmalarında Mann Whitney U testi, 3 grup karşılaştırmalarında Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Sürekli değişkenler arası ilişkiler Spearman korelasyon analizi ile incelenmiştir. Bu araştırma için Bülent Ecevit Üniversitesi İnsan Araştırmaları Etik Kurulu Başkanlığından Sayı: 183 Tarih:19.01.2017 izin alınmıştır. Bulgular: Katılımcıların çoğunluğunu kız öğrenciler ve 19-23 yaş arası olduğu, çoğunluğun haftada 2 gün ve 5-8 saat arasında klinik uygulamaya çıktığı, %73,3 diliminin mesleğini isteyerek okuduğu, günlük hayatta kendilerini öfkeli bulma sorusuna yarı yarıya öfkeli bulup bulmadıkalrı cevabı verilmesi, öfke ifade etmede saldırgan davranışın erkekler öğrencilerde daha fazla görüldüğü bulunmuştur. Ciddiye alınmama, haksızlığa uğrama, eleştirilme öfkeyi tetiklemekte olduğu ve öfkelerini tanıma ve ifade etmede sorun yaşadıkları da öğrencilerin çoğunluğunda görülmüştür. Mesleğini isteyerek okuyan öğrenciler de saldırgan davranış ve haksızlığa uğrama değişkenleri arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Sonuç: Erkek öğrencilerin öfkelerini saldırganlık düzeyinde yaşarken, kız öğrenciler içe-dönük yaşadığı görülmüştür. Problem çözme becerisini “Kötü-Çok Kötü” değerlendiren öğrencilerde; “Problem Çözme Yeteneğine Güven” ve “Yaklaşma-Kaçınma” alt ölçeklerinin puanları yüksek bulunmuştur. Problem çözme yeteneğini “Kötü” düşünen öğrenciler öfke ifade etmelerini olumsuz etkiledikleri saldırgan davranışa eğilimli oldukları gözlenmiştir. Problem çözme konusunda kendilerini tanımayan ve öfkelerini ifade etmekte olumsuz davranış eğiliminde bulunan bir öğrenci profilini açıkça gördük.

Anahtar Kelimeler: Problem Çözme Becerisi, Üniversite Öğrencisi, Öfkeyi İfade Etme, Sağlık Eğitimi, Saldırgan Davranış


 


Keywords: